واکاوی بارش فوق‌سنگین 23 اسفند 1392 مولد سیلاب مخرب در شهرستان بندرعباس

نویسندگان

1 استادیار اقلیم‌شناسی دانشکدۀ علوم زمین دانشگاه شهید بهشتی

2 دانشجوی دکتری اقلیم‌شناسی سینوپتیک، دانشکدۀ علوم زمین دانشگاه شهید بهشتی

doi
10.22059/jhsci.2015.56069
چکیده

باران‎های فوق‌سنگین و­ سیل‎آسای غیرطبیعی در مناطق خشک و کم‌باران و با پوشش گیاهی تنک در اغلب موارد به رخداد سیلاب‎های سنگین و ­پیش‎بینی‌ناپذیر منجر می‌شوند و همه­ساله خسارات سنگینی در بخش‌های تأسیسات زیربنایی، عمرانی و کشاورزی برای مناطق نیمۀ جنوبی کشورمان برجای می‌گذارند. سیلاب­ از مهم­ترین بلایای طبیعی است که خسارات آن به انسان از سایر مخاطرات نظیر خشکسالی و قحطی بیشتر است. اعمال سیاست­های جدید در خصوص مدیریت کاربری اراضی و توسعۀ مناطق مسکونی دور از حریم رودخانه به­منظور کاهش آثار تخریبی سیل امری ضروری است. در این تحقیق به بررسی همدیدی و ترمودینامیکی بارش سنگین 104 میلی­متری منجر به سیل مخرب 23 اسفند 1392 برابر با 14 مارس 2014 شهرستان بندرعباس پرداخته شد. ابتدا از طریق داده‌های ایستگاه‌های زمینی بارش مذکور شناسایی و سپس با استفاده از داده‌های جو بالا و ترسیم نقشه‌های مربوط به بارش سنگین بندرعباس تحلیل شد. وجود کم‌فشار سودانی با محور جنوب غربی-شمال شرقی بر روی جنوب ایران و در ترازهای میانی و بالایی جو گسترش ناوه بسیار عمیق با محور شمالی-جنوبی بر روی ایران، عراق، عربستان و دریای سرخ و قرار گرفتن منطقۀ تحقیق در جلوِ ناوه، حرکات قائم بالاسو در تمامی سطوح که موجب صعود هوا و ناپایداری شده و مقادیر تاوایی که گویای جریان واگرایی و چرخندی هوا برای تمامی سطوح جو است و واقع شدن منطقه در سمت چپ خروجی هستۀ رودباد، موجب تشدید ناپایداری‌ها و ایجاد شرایط باروکلینیک برای شهرستان بندرعباس شده است. از لحاظ منابع رطوبتی در سطوح 1000 و 850 هکتوپاسکال دریای عرب و عمان، و در ترازهای 700 و 500 هکتوپاسکال دریای سرخ، خلیج عدن و خلیج فارس، منابع اصلی تقویت و تأمین رطوبت بارش فوق‌سنگین بندرعباس بوده‌اند.