ماهیت جرمشناختی رفتارهای منتهی به مخاطرات در مکتب نوظهور زمیولوژی
نویسندگان
1 عضو هیأت علمی دانشگاه تهران
2 کارشناس ارشد حقوق جزا و جرمشناسی دانشگاه تهران
doi
10.22059/jhsci.2015.56270چکیده
در ادامة مکاتب جرمشناسی و بهطور خاص جرمشناسی رادیکال، زمیولوژی را میتوان مکتبی معرفی کرد که در سدة بیستویکم تلاش دارد ریشة بسیاری از نارساییهای حقوق کیفری و عدم توفیق جرمشناسی در مهار و کنترل جرم را محدود و مضیق بودن انگارة جرم معرفی کند و توجه به آسیبها و مخاطرات اجتماعی گسترده و رفتارهای منتهی به آن را جایگزین توجه صرف به جرم کند. رفتارهای منتهی به مخاطرات را میتوان در دایرهای وسیع از رفتارها که بهشکل کلان و جدی منشأ بروز پارهای مشکلات و معضلات در سطح گسترده میشود و در بسیاری موارد صدمات بسیار سنگینتری از جرایم متعارف باقی میگذارند جستوجو کرد. نخستین قدم در این راه، بیان تعریفی جامع و کامل از رفتارهای پیشگفته است که راه را بر شناخت ماهیت رفتارهایی که قابلیت ورود به این دایره را دارند میگشاید. همة این موارد، زمینهساز شناخت یکی از ارکان کلاسیک جرم، یعنی رکن مادی جرم در رابطه با رفتارهایی است که بدانها پرداخته میشود. این رفتارها افعال و ترک افعال بسیار متنوع و مختلفی را در بر میگیرد که پنهانی بودن رفتار، نامحسوس بودن آسیب در ابتدا و گوناگونی آسیب درکنار بحث از وجود فاصلة زمانی میان وقوع رفتار و بروز آسیب، از اوصاف مهم این رفتارها بهشمار میآید. در خصوص مرتکبان این رفتارها باید متذکر شد که از حیث ماهیت شخصیت اشخاص، این رفتارها نوعاً از ناحیة اشخاص حقوقی، چه از نوع حقوق عمومی و چه از نوع حقوق خصوصی، به علل مختلف و با اهداف گاه مشابه و گاه متفاوت قابلیت بروز دارند، اما برعکس، در میان قربانیان، ممکن است هم اشخاص حقیقی و هم اشخاص حقوقی از متضرران این رفتارها قرار گیرند.