بررسی تنوع زیستی و فراوانی ماهیان رودخانه ماسوله، حوضه آبریز جنوبی دریای خزر

نویسندگان

1 موزه جانورشناسی، دانشگاه دولتی مسکو، مسکو، روسیه.

2 گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

3 گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه سرا، ایران.

4 موسسه بوم‌شناسی و تکامل سورتسوف، آکادمی علوم روسیه، مسکو، روسیه.

5 گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بابل، بابل، ایران.

6 پژوهشکده آبزی پروری آب های داخلی، موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بندرانزلی، ایران.

doi
چکیده

حفاظت از تنوع زیستی از جمله نگرانی‌های جهانی به‌شمار می‌آید، بنابراین بررسی همه‌جانبه تنوع زیستی و مخاطرات آن، به‌عنوان ابزار مدیریت منابع طبیعی شناخته شده است. این مطالعه به‌منظور تعیین‌ تنوع و فراوانی ماهیان رودخانه‌ ماسوله (ماسول ­رودخان) در حوضه آبریز جنوبی دریای خزر به‌اجرا در آمد. نمونه‌‌برداری ماهیان در فصول سال 1401 با استفاده از یک دستگاه ماهیگیر الکتریکی در 5 ایستگاه از 7 کیلومتری زیر ماسوله تا چمثقال صورت گرفت. در این‌ مطالعه 20 گونه ماهی متعلق‌ به‌ 11 خانواده‌ شناسایی‌ گردید، که‌ خانواده­ه ای کپورماهیان سرمخروطی (Leuciscidae) و کپورماهیان حقیقی (Cyprinidae) به‌ترتیب با 6 و 4 گونه، متنوع ­ترین بودند. از این تعداد، 15 گونه بومی و 5 گونه غیربومی کشور بوده و از نظر زیستگاه 16 گونه جزء ماهیان آب شیرین، 2 گونه مهاجر به رودخانه و 2 گونه دیگر دارای دو زیستگاه بودند. تعداد گونه ­های ماهیان در ایستگاه­ های بالا تا پایین ­دست از 5 به 16 گونه افزایش نشان داد. فراوانی گونه­ های ماهیان بر حسب ایستگاه ­ها در فصول مختلف نوسان داشت و این نوسانات در حد کمتری بین ایستگاه­ ها در کل دوره نیز وجود داشت. به‌طور کلی، سیاه ­ماهی رازی (Capoeta razii)، خیاطه ماهی سمیعی (Alburnoides samiii) و گاوماهی ایرانی (Ponticola iranicus) به­ ترتیب با فراوانی 31/3، 26/2 و 25/4 درصد، بیشترین تعداد را به خود اختصاص دادند. در مجموع، این رودخانه دارای تنوع کمی از گونه ­های ماهیان مهاجر بوده و پیشنهاد می­ گردد یک مسیر ماهی ­رو در زیر بندها خصوصاً بند لولمان نصب گردد تا ماهیان مهاجر بتوانند نسل خود را به‌صورت طبیعی بازسازی نمایند.