کاهش سوگیریهای قضاوتی حسابرسان در هنگام ارزیابی انگیزههای رفتاری مثلث تقلب براساس استاندارد حسابرسی 240 ایران
نویسندگان
1 دانشیار گروه حسابداری، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
2 کارشناس ارشد گروه حسابداری، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
doi
10.22103/jak.2020.14287.3016چکیده
هدف:طبق استاندارد حسابرسی شماره 240، حسابرس اولاً وظیفۀ تشخیص، ارزیابی، کسب شواهد و برخورد مناسب با خطر تقلب، ثانیاً برنامه ریزی و قضاوت متفاوت در دو سطح احتمال ریسک پایین و بالای تقلب، ثالثاً استفاده از انگیزههای رفتاری، شامل انگیزههای رفتاری مثلث تقلب و رابعاً تفکیک ریسک تقلب از ریسک اشتباه را برعهده دارد. براین اساس، هدف این پژوهش، تعیین تأثیر تفکیک سازی مذکور در کاهش اشتباه قضاوت حسابرسان و در هنگام ارزیابی انگیزههای رفتاری تقلب، در دو سطح ریسک پایین و بالای ریسک تقلب هست.روش:پژوهش حاضر از نوع علّی- مقایسهای و به صورت طرح عاملی 3*2 برنامهریزی و اجرا گردید. جامعة آماری این مطالعه، حسابرسان ارشد و شاغل در موسسات حسابرسیبوده که از بین آنان، تعداد 77 حسابرس با استفاده از دو سناریو به ارزیابی ریسک تقلب پرداختند. بدین نحو که به صورت تصادفی 42 نفر از آنان به سناریوی ریسک بالا و 35 نفر به سناریوی ریسک پایین تخصیص یافته و براساس سه روش ارزیابی غیرمنفک، منفک و گروهبندی به ارزیابی ریسک تقلب پرداختهاند.یافتهها:نتایج پژوهش حاکی از افزایش حساسیت حسابرس به ریسک کلی تقلب و ناشی از به کارگیری منفک سازی است. علی رغم این، استفاده از روش منفک سازی، منجر به افزایش حساسیت حسابرسان به ریسک های فرصت و انگیزه نشده است.نتیجهگیری: استفاده از روش منفک می تواند موجب افزایش توجه حسابرس به سطوح بالای ریسک تقلب گردد. اما، روش منفک و غیرمنفک و بدون ملاحظه سطح ریسک، بر ارزیابی ریسک کلی تقلب تأثیری ندارد.