تفاوت پاسخ به برخی متغیرهای محیطی در دو گونه همبوم Garra rufa (Heckel, 1843) و Garra gymnothorax Berg, 1949
نویسندگان
1 گروه علوم محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 گروه تنوع و ایمنی زیستی، پژوهشکده محیط زیست و توسعه پایدار، تهران، ایران.
3 گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.
4 گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.
doi
چکیده
شناخت زیستگاه مطلوب گونهها بهخصوص گونه های نزدیک به هم می تواند به مدیریت و حفاظت بهتر آنها کمک شایانی نماید. بدینمنظور در مطالعه حاضر، پاسخ دو گونه همبوم Garra rufa وGarra gymnothorax به برخی متغیرهای محیطی و تفاوت بین آنها تحلیل شد. در این راستا، تأثیر شش متغیر زیستگاهی شامل عرض و عمق رودخانه، سرعت جریان آب، ارتفاع از سطح دریا، دمای آب و جنس بستر بر الگوی شاخص مطلوبیت زیستگاه در 27 ایستگاه، تقریباً در کل محدوده پراکنش این دو گونه، ارزیابی شد. نتایج مطالعه نشان داد G. rufa در رودخانههایی با عرض <40 متر، عمق <45 سانتیمتر، دمای >22 درجه سانتیگراد، بستر با شاخص 6/5-3/5 و بسته به شرایط، سرعت جریان کمتر از 0/45 و یا بیشتر از 1/2 متر بر ثانیه که در ارتفاع بین 600 تا 1000 متر واقعشدهاند را برای زیست انتخاب می نماید؛ در حالی که گونه G. gymnothorax زیستگاه هایی با عرض <10 متر، عمق <150 سانتیمتر، دمای >24 درجه سانتی گراد، بستر با شاخص >4/5، سرعت جریان <1/05 متر بر ثانیه که در ارتفاع >400 متر واقع شدهاند را ترجیح می دهد. تحلیل ها نشان میدهد که G. gymnothorax برای هر شش متغیر زیستگاهی مورد مطالعه، گستره مطلوبیت کوچکتری نسبت به G. rufa دارد که بهنوعی بیانگر آشیان اکولوژیکی محدودتر آن و آسیب پذیری بیشتر این گونه نسبت به تغییر شرایط محیطی است. پراکنش وسیعتر G. rufa، ممکن است به توانایی حفظ جمعیت بزرگتر این گونه کمک نماید. این حضور گستردهتر گونه، نهتنها به تسهیل فرآیندهای تکبومشناسی (Autecology) کمک مینماید بلکه در صورت وجود اختلالات محیطی محلی، احتمال بقا را نیز افزایش خواهد داد. نتایج این مطالعه می تواند در تعیین اولویت های حفاظتی برای هر دو گونه کمک شایانی نماید.