ارزیابی تناسب اراضی در بستر تغییرات اقلیمی (مورد مطالعه: کشت کلزا در استان آذربایجان‌غربی)

نویسندگان

1 استادیار اقلیم‌شناسی، دانشگاه ارومیه

2 دانشجوی دکتری اقلیم‌شناسی، دانشگاه تبریز

3 دانشجوی دکتری اقلیم‌شناسی، دانشگاه تبریز

doi
10.22059/jphgr.2015.56050
چکیده

این پژوهش به‌منظور به‌دست دادن روشی برای ارزیابی تغییرات تناسب اراضی در دوره‌های آینده با‌توجه‌به وقوع تغییرات اقلیمی، برای کشت کلزا و در استان آذربایجان غربی انجام گرفته است. به‌این‌منظور، پس از شناسایی نیازهای رویشی کشت کلزا، از الگوی LARS-WG و شبکة عصبی و براساس نتایج الگوی HADCM3 و تحت دو سناریوی A1 و B1 استفاده شد. سپس نیازهای رویشی کلزا به‌صورت رقومی برای دورة 2010-1987 و سه دوره در آینده آماده‌سازی شد. برای تعیین درجة اهمیت معیارها، از روش دیماتل و تحلیل شبکه استفاده شد. براساس نتایج، روش ‌مطرح‌شده قابلیت الگوسازی اثر تغییرات اقلیمی در تناسب اراضی را دارد. اجرای این روش برای کشت کلزا نشان می‌دهد که تغییرات دما و بارش سبب کاهش اراضی بسیار مناسب و مناسب برای کشت این محصول می‌شود؛ به‌طوری‌که اراضی مناسب کشت این محصول از 47 درصد در دورة پایه به 34 درصد در آینده تغییر خواهد یافت. همچنین، باوجود تغییرات دما و بارش در زمینة تغییرات اقلیمی، منابع زمینی در هر دوره به مثابة یکی از مهم‌ترین شاخص‌های نیازهای رویشی در تولید محصولات زراعی تأثیر بسزایی دارد.