فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف از این تحقیق که در پایین‎دست رودخانه قره‎سو در خلیج گرگان انجام شد، بررسی تغییرات ماکروبنتوزها و مواد آلی بستر رودخانه در سال 1397 بود. برای مطالعه تغییرات موادآلی بستر و شاخص‌های تنوع‌زیستی بی‌مهرگان کفزی، از چهار ایستگاه که در بخش انتهایی رودخانه تعیین شدند طی پنج نوبت (اردیبهشت، خرداد، آبان، آذر و اسفند) نمونه ‏برداری‌ از بستر انجام شد. نمونه‌برداری در تابستان به سبب خشک شدن رودخانه انجام نشد. نتایج آزمون کرت‌های خردشده نشان داد که ماده‌آلی بستر به‌طور معنی‌داری در پاییز و زمستان کاهش یافت (0/05>P). درحالی که فراوانی گونه‌ها، غنای گونه‌ای و یکنواختی گونه‌ها در زمان های مختلف نمونه‌برداری اختلاف معنی‌داری داشتند (0/05>P)، شاخص‌های شانون-ونیر، سیمپسون، و برگر-پارکر اختلاف معنی‌داری را در نمونه‌برداری‌ها نشان ندادند (0/05<P). فراوانی گونه‌ها در پاییز به کمترین مقدار (یعنی، حدود 0/87-) رسید و غنای گونه‌ای نیز در پاییز به 3 گونه کاهش یافت، که از سه خانواده توبیفیسیده، شیرونومیده و اسپیونیده (جنس استربلوسپیو) بودند. به‌علاوه، فراوانی گونه‌ها تنها شاخص تنوع‌زیستی بود که تفاوت معنی‌داری را در ایستگاه‎های نمونه‎برداری نشان داده بود (05/05>P)، به‌طوری‌که فراوانی گونه‌ها در ایستگاه 4 به بالاترین مقدار (یعنی، 7/0-) رسید. بنابراین، خشک شدن رودخانه در فصل تابستان سبب کاهش غنای گونه‌ای و فراوانی گونه‌ای در پاییز شد. اما با جاری شدن دوباره آب در رودخانه در پاییز ابتدا دو گونه از خانواده توبیفیسیده و شیرونومیده ظاهر شدند که ممکن است به مقاومت بالای این دو گونه به شرایط سخت محیطی مانند خشک شدن کامل رودخانه مرتبط باشد.