فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش به بررسی بحران اقتصادی-اجتماعی ناشی از سیاست افزایش ناگهانی قیمت فرآورده‌های نفتی در آذر‌ماه ۱۳۴۳ توسط دولت حسنعلی منصور می‌پردازد. مسئله اصلی تصمیم شتابزده دولت برای دوبرابر کردن قیمت بنزین به ۱۰ ریال در لیتر و نفت سفید 3.5 ریال و نفت کوره 1.2 ریال (به استثنای خوزستان) افزایش یافت آن هم بدون اطلاع‌رسانی و مشورت قبلی که منجر به اعتصاب رانندگان، افزایش قیمت کالاها و ناآرامی‌های شهری شد. سؤال تحقیق این است که چرا این سیاست شکست خورد و چه پیامدهایی داشت؟ روش تحقیق این پژوهش توصیفی-تحلیلی است و بر پایه بازخوانی دقیق روند اتخاذ، اجرا و لغو سیاست از سوم آذر تا عقب‌نشینی در ۲۲ دی‌ماه با دستور شاه تمرکز دارد. یافته‌ها نشان می‌دهد شکست سیاست نه تنها از محاسبات اقتصادی نادرست بلکه از بی‌توجهی به ابعاد روانی-اجتماعی، نادیده گرفتن معیشت مردم و فقدان مکانیسم‌های مشورتی در نظام آمرانه ناشی شد. این بحران جایگاه دولت منصور را تضعیف کرد، شکاف بین حکومت و مردم را عمیق‌تر نمود و به عنوان زمینه‌ای برای ترور منصور در بهمن‌ماه ۱۳۴۳ عمل کرد.