فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

جامعۀ ساسانی به‌عنوان یکی از کلیدی‌ترین ادوار تاریخ ایران، نقشی بنیادین در تکوین نمادهای فرهنگی داشته است؛ با این حال، کارکرد «رایحه» در تحکیم مناسک و بازتولید قدرت سیاسی این دوره، مغفول مانده است.. این پژوهش با هدف واکاوی کارکردهای نمادین و اجتماعی عطر در دوران ساسانی انجام شد و با بهره‌گیری از چارچوب نظری میکروفیزیک قدرت در اندیشه میشل فوکو، درصدد است نشان دهد چگونه رایحه هم‌زمان ابزاری برای تحکیم مناسک مذهبی، بازتولید سلسله‌مراتب دربار سلطنتی و تثبیت مرزهای اجتماعی بوده است. روش پژوهش در این مقاله توصیفی ـ تحلیلی است؛ داده‌ها از شواهد باستان‌شناختی، متون پهلوی و اسناد تاریخی گردآوری شده و با کاربست رویکرد تبارشناسی قدرت مورد تحلیل قرار گرفته‌اند. این پژوهش در مسیر پاسخ به پرسش‌هایی همچون جایگاه رایحه در فرهنگ و آیین‌های ساسانی و نقش تحلیل ادراک شمّی در فهم ساختارهای اجتماعی و نظام‌های نمادین این دوره، به این نتیجه می‌رسد که عطر نه تنها نمادی از سلسله‌مراتب اجتماعی بوده، بلکه به‌مثابه ابزاری فعال در بازتولید قدرت، مشروعیت دینی و شکل‌دهی هویت جمعی عمل می‌کرده است. بدین‌ترتیب پژوهش حاضر، با تمرکز بر تعامل میان رایحه، مناسک و سلسله‌مراتب اجتماعی، اهمیت سیاست روایح را به‌عنوان عنصری بنیادی در فهم ساختار قدرت دورهٔ ساسانی برجسته می‌سازد.