اهمیت برخی از جُنگها، سفینهها و مجموعههای کهن در تصحیح دیوان عطّار نیشابوری
نویسندگان
1 دانشآموختۀ دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.48308/hlit.2025.240369.1404چکیده
افسانهپردازی دربارۀ عطّار نیشابوری و انتساب آثار و اشعار سست و ناهمگون به این شاعر و عارف برجسته، از حدود قرن نهم هجری شتاب و وسعت بیشتری گرفته است. از همین رو در مطالعات مربوط به عطّار منابع پیش از این تاریخ از اهمیتی دوچندان برخوردار هستند. جُنگها و سفینههای کهن یکی از این منابع هستند که میتوانند در تصحیح آثار عطّار نیشابوری و بررسی انتساب اشعار به او بسیار راهگشا باشند. در پژوهش حاضر اشعار عطّار در سفینههای کهن در چهار بخش بررسی شده است: در بخش نخست به اشعاری پرداخته شده که در چاپهای موجود دیوان با بهرهگیری از منابعی محدود تصحیح شده، و نشان داده شده است که ضبط این اشعار در سفینههای کهن تا چه حد میتواند برای مصحّحان کمککننده باشد. در بخش دوم ضبطهای درخور توجه برخی ابیات در سفینههای کهن بررسی شده و نشان داده شده است که برخی از این ضبطها گرچه منحصربهفرد هستند، میتوانند مصحّح را به صورت اصیل سخن عطّار رهنمون باشند. برخی دیگر از این ضبطها نیز مؤیّد و پشتیبان ضبط نسخههایی از دیوان هستند. در بخش سوم به حرکتگذاری کلمات در برخی سفینهها پرداخته شده و با ارائۀ شواهدی نشان داده شده است که این حرکتگذاریها چگونه میتواند مصحّح را در خوانش و تصحیح متن یاری کند. در بخش چهارم نیز دربارۀ اشعار نویافتۀ منسوب به عطّار در سفینههای کهن و چگونگی برخورد صحیح با این اشعار، بحث شده است.