شواهدی از زندگی نیمهیکجانشینی در منطقهی گچساران(مطالعۀ موردی: محوطة 29 سد چَمشیر)
نویسندگان
1 دکترای باستانشناسی، کارشناس امور هیئت علمی و هیئت امنا دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران.
2 استادیار پژوهشگاه میراث فرهنگی، تهران، ایران.
3 دانشجوی دکتری باستانشناسی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.
doi
10.30465/shc.2025.51383.2612چکیده
منطقة گچساران، یکی از رستاقهای کوره اَرجان طی سدههای نخستین و میانه اسلامی و بخشی از منطقه کوهستانی کوچنشینان کوهگیلویه بوده است. در دوران تاریخی - اسلامی این منطقه بیشتر به واسطه گذر شاهراه اَرجان به شیراز اهمیت داشته است، با این وجود، مسائل تاریخی بیشتری در ارتباط با این منطقه مانند تحولات کوچنشینی دوران باستان و حضور اسماعیلیان در جنوب غربی ایران قابل بررسی و مطالعه است. مطالعات باستانشناختی حوضه آبگیر ساخت سد چمشیر فرصتی فراهم آورد تا شماری از محوطه-های این منطقه کاوش شوند که یکی از آنها محوطه شماره 29 است. کاوش باستان شناختی در این محوطهی تاریخی با هدف شناخت کیفیت استقراری، پلان فضاها و بقایای معماری و شناخت پیشینهی استقرار با استناد به شواهد باستانشناختی انجام شد. پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی با بهرهگیری از شواهد باستانشناختی حاصل از کاوش و منابع مکتوب تاریخی انجام شده است. نوع چینش سنگها، نشاندهنده عدم دقت و رعایت اصول فنی در ساخت بنا است که میتوان آن را با سبک چینش سنگها در ساختارهای معماری کوچنشینی قابل مقایسه دانست. با این وجود، شواهد باستانشناختی بنای کاوش شده در محوطه 29 شامل شش اتاق با ابعاد مختلف حول یک حیاط مرکزی، نشاندهنده استقرار نیمهیکجانشین روستایی سکونتگاه یاد شده است. تاریخ استقرار در این محوطه ، به اواخر دوره ساسانی بر میگردد که تا اواسط سده ششم هـ.ق سکونت در آن ادامه یافته است.
