تبیین و تحلیل نقش و جایگاه مرد یا مردم پارسی در ایدئولوژی شاهنشاهی هخامنشی
نویسندگان
1 دانشجوی پسادکترای باستان شناسی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
2 دانشیار گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
doi
10.30465/shc.2024.48724.2548چکیده
ساختار ایدئولوژیک شاهنشاهی هخامنشی در کتیبههای رسمی به جا مانده از آنها به روشنی نمایان است. یکی از مفاهیمی که در این کتیبهها به آن اشاره شده، مفهوم مرد و مردم پارسی است؛ مفهومی ایدئولوژیک که به برتری و چیرگی پارسیان اشاره میکند. این مفهوم در قالب مدارک غیرنوشتاری، باستانشناختی و مکملی مانند سکهها، تندیسها، مهرها، نقوشبرجسته و غیره به خوبی تبلیغ و ترویج میشد. بنابراین، هر دو دسته منابع تبلیغی هستند و قصد پراکنش و انتشار ایدئولوژی شاهنشاهی هخامنشی را در قالب مفهومی به نام مرد پارسی دارند. مرد و مردم پارسی جایگاه ویژهای در شاهنشاهی هخامنشی داشتند. این جایگاه تصادفی نبود و در موقعیتهای گوناگون بر اهمیت و نقش بسزای پارسیان در پیشبرد اهداف شاهنشاهی تأکید شده است. این پژوهش توصیفی-تحلیلی و تفسیری که از نظر ماهیت، تاریخی است با بررسی منابع نوشتاری و غیرنوشتاری، جایگاه ویژه پارسیان را بررسی و مورد پژوهش قرار داده است. پژوهش حاضر نشان میدهد که جایگاه پارسیان با وجود شایستگیهایی که داشتند، سلسلهمراتبی بود و پادشاه در رأس هرم قرار داشت و آنها فقط در کتیبههای ایدئولوژیک شاهی با هم برابر بودند. در واقعیت، میان خود پارسیان نیز سلسلهمراتب حکفرما بود و میان کاره با مفهوم مرد و مردم پارسی نیز پیوند ناگسستنی وجود داشته است.