اسکان عشایر و پیامدهای آن در مناطق لک نشین

نویسندگان

1 دانشیار گروه جامعه‌شناسی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

2 کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

3 دانشیار گروه جامعه‌شناسی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

doi
10.30465/shc.2025.51540.2615
چکیده

این پژوهش به بررسی فرایند اسکان عشایر در مناطق لک نشین می‌پردازد. روش پژوهش توصیفی و تحلیلی است و فنون گردآوری داده بررسی اسناد و مصاحبه است. داده‌ها از طریق سازماندهی داده تجزیه‌وتحلیل شدند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد: لک‌ها در دور قاجار کوچ رو و دارای نظام ایلی بودند. آنان در کوهستان‌های زاگرس میانی و دشت‌های اطراف، ییلاق و قشلاق می‌کردند و به‌عنوان یک نیروی اجتماعی نقش مؤثری در مناسبات سیاسی داشتند. در دوره رضاشاه اصلاحات گوناگونی مانند توسعه کشاورزی، توسعه صنعتی، توسعه راه‌ها، گسترش دیوان‌سالاری و اسکان عشایر در زاگرس میانی انجام گرفت. سهم مناطق لک نشین از این اصلاحات، احداث جاده شوسه خرم‌آباد - هرسین و اسکان عشایر بود که مورد اخیر به نحوی آمرانه و خونبار اجرا شد. این سیاست از سال ۱۳۰۲ شروع و در سال ۱۳۱۲ پایان یافت و سبب زوال شیوۀ زیست کوچ‌روی و تلف‌شدن دام‌‌ها شد. لک‌ها برای درامان‌ماندن از دست نیروهایِ ارتش، به نقاط صعب‌العبور پناه بردند و نوعی فرهنگ مقاومت را بنا نهادند. پس از شهریور ۱۳۲۰ به کوچروی بازگشتند؛ اما کم‌کم متوجه شدند دوران این شیوه از زندگی به سر آمده است. به‌طورکلی اسکان عشایر به همراه جغرافیایی کوهستانیِ مناطق لک نشین سبب «مدرنیزاسیون ناموزون» در زاگرس میانی شد. کردها و لرها در مقایسه با لک‌ها سازگاری بیشتری با شرایط جدید پیدا کردند و در دهه‌های پس از آن وضعیت به‌مراتب بهتری داشتند. از آن زمان تا کنون وضعیت توسعه‌نیافتگی مناطق لک نشین همچنان پایدار مانده است و مهم‌ترین پیامد آن مهاجرفرستی است.

کلیدواژه‌ها