باشگاه حاجیبابا و تأثیر آن بر مطالعات فرشهای شرقی در نیویورک: مطالعهای در تاریخ اجتماعی هنر (1932-1959م)
نویسندگان
1 استادیار گروه فرش، دانشکده هنرهای کاربردی، دانشگاه هنر شیراز، شیراز، ایران
doi
10.30465/shc.2025.51254.2609چکیده
تا اواسط سده نوزدهم میلادی، فرشهای شرقی در ایالات متحده به سبب عرضه محدود شناختهشده نبودند، اما توسعه زیرساختهای آمریکا، بهویژه پس از جنگ جهانی اول، واردات سپس تقاضا برای فرش را افزایش داد. در همین دوران، باشگاه حاجیبابا (۱۹۳۲م) در نیویورک تأسیس شد. هدف این پژوهش، شناسایی نقش این باشگاه در نهادینهسازی مطالعات علمی بر فرشهای شرقی در ایالات متحده است. نگارنده کوشیده است به این پرسش پاسخ دهد: باشگاه حاجیبابا چگونه در بستر شرایط اجتماعی اوایل سده بیستم میلادی شکل گرفت و چه نقشی در تحول مطالعات علمی و مجموعهداری فرشهای شرقی در آمریکا بازی کرد؟ پژوهش با رویکرد تاریخ اجتماعی و شیوه تحلیل کیفی با اتکا به اسناد و دادههای کتابخانهای به سرانجام رسیده است. نتایج نشان میدهد، باشگاه حاجیبابا، نقشی برجسته در شکلگیری مطالعات نظاممند و مجموعهداری علمی فرشهای شرقی در آمریکا بازی کرد. حاجیبابا در دورانی تأسیس شد که بازار فرش گرفتار رکود، اما علاقه به ابعاد فرهنگی و هنری فرش رو به گسترش بود. حاجیبابا با ایجاد تعادل میان رویکرد تجاری و علمی، زمینه بررسی دقیقترِ فرشهای روستایی و عشایری را فراهم کرد و با انتشار آثار پژوهشی، برگزاری نمایشگاهها و همکاری با متخصصان، به ارتقای جایگاه فرش در مطالعات هنری و فرهنگی آمریکا یاری رساند.