فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در این پژوهش بر لحظه‌هایی از تاریخ تمرکز می‌کنیم که در تاریخ‌نگاری مرسوم نادیده گرفته شده‌اند. این وقایع تاریخی، بلواها و اعتراضاتی است که در دوره ناصری و متاثر از عوامل اقتصادی چون قحطی و کمبود نان صورت گرفته است. در رویکرد شرق‌شناسانه به تاریخ این شورش‌ها به اعتراضاتی از سرِ شکم تفسیر می‌شوند و تاثیرات خاصی بر تحولات تاریخی نیز نداشته‌اند. اما اگر دقیق‌تر به این اعتراض‌ها بنگریم، به دلایلی چون استمرار این شورش‌ها، ائتلاف اقشار مختلف مردم و پیامدهای سیاسی-اجتماعی آن نمی‌توان از بررسی این بلواها چشم‌پوشی کرد. پرسش‌های این پژوهش شامل شناسایی: علل بلواها، گروه‌های مختلف اجتماعی درگیر و پیامدهای این اعتراضات است. از رویکردهای اقتصاد اخلاقی تامپسون و تاریخ اجتماعی ادموند برک بینش‌های نظری مفیدی را وام گرفته‌ایم. بر طبق این رویکرد به مفاهیمی چون: عدالت‌طلبی، جایگاه روحانیت، نقش اقشار مختلف مردم و پیامدهای سیاسی و اجتماعی این پدیده‌ها توجه کرده-ایم.روش پژوهش، تاریخی-اسنادی است. یافته‌ها نشان می‌دهد علل بلواها عواملی چون قحطی و بی‌تدبیری حکام، فرهنگ اسلامی و عدالت طلبی و مهمترین پیامدهای آن شامل: سازمان‌ده بودن شورش‌ها (ائتلاف بین اقشار مختلف مردم مانند زنان، لوطی‌ها، روحانیون، اقشار فرودست)، ایجاد انجمن‌ها و شورا‌ها، تغییر حکامان و تغییر در آگاهی سیاسی مردم (شکل-گیری سوژه سیاسی مدرن) است.