پارادوکس ادغام: بررسی عوامل موثر بر ادغام اجتماعی اتباع افغانستانی در جامعه ایران

نویسندگان

1 استادیار گروه جامعه‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبائی،‌ تهران، ایران

2 دکتری جامعه‌شناسی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

3 دانشجوی دکتری مردم‌شناسی دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22054/qjss.2026.89722.2933
چکیده

ایران به لحاظ موقعیت ژئوپلتیکی خود، یکی از کانون‌های اصلی حرکت‌های مهاجرتی طی چند دهه اخیر در جهان بوده و در حال حاضر بر اساس برآوردهای وزارت کشور بیش از شش میلیون اتباع خارجی در کشور حضور دارند. پژوهش حاضر با هدف بررسی وضعیت ادغام اجتماعی اتباع در ایران و عوامل موثر بر آن به انجام رسیده است. در این پژوهش که با روش پیمایش صورت گرفته، از چارچوب نظری آجر و استرانگ استفاده شده و جامعه‌آماری آن را کلیه مهاجران خارجی بالای 18 سال حاضر در کشور تشکیل داده‌اند. بر این اساس 3545 نفر به عنوان نمونه به سوالات پاسخ داده‌اند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که از نظر ساختاری میانگین دسترسی اتباع به بخش ابزارها و خدمات شهروندی (بهداشتی، آموزشی و اشتغال) 44.8 از 100؛ همبسته‌سازهای اجتماعی (ارتباطات اجتماعی، حلقه‌های اجتماعی و واسطه‌های اجتماعی) 59.6؛ تسهیل‌کننده‌ها (تسلط به زبان، آشنایی با آداب، رسوم و فرهنگ، احساس امنیت و ثبات)، 79.2، رعایت حقوق و مسئولیت شهروندی، (69.15) بوده است. نتایج تحلیل رگرسیون نشان می‌دهد، متغیرهای مستقل ، ۴۵ درصد از تغییرات متغیر وابسته را پیش‌بینی کرده‌اند و متغیر رعایت حقوق شهروندی با بتای 0.498 بیشترین تاثیر را بر متغیر وابسته دارد.