بازنمایی «جامعه ایران» در کتاب های درسی زبان انگلیسی مقطع متوسطه: آسیب شناسی و سیاستگذاری
نویسندگان
1 استادیار بخش زبان انگلیسی، دانشگاه صداوسیما، تهران، ایران.
2 دانشجوی کارشناسی ارشد مطالعات فرهنگی و رسانه، گروه ارتباطات، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22054/qjss.2026.89647.2928چکیده
چکیدهاین مطالعه به بازنمایی «جامعه ایران» در کتابهای زبان انگلیسی رسمی مقطع متوسطه در ایران میپردازد. هدف اصلی مطالعه، بررسی محتوای موضوعی کتابهای یادشده و ارزیابی کلّیت، صحّت و تنوّع تصویری است که در آنها از جامعه ایران ارائه میشود. بدین منظور، بخشهای موضوع-محور (تصاویر، مکالمهها و متون درک مطلب) کتابهای زبان انگلیسی دورههای اوّل و دوّم متوسطه نظری (شش عنوان کتاب) و کتابهای متناظر با آنها در شاخه فنّی و حرفهای/کار و دانش (دو عنوان کتاب) بر اساس معیارهای (۱) چندگانگی فرهنگی (تنوع ارزشها، سبک زندگی، زبان و مانند آن) و (2) تنوع اجتماعی (تفاوت طبقه اقتصادی و اجتماعی) از طریق کدگذاری، تحلیل محتوای کیفی شدند. مقولههای اصلی شناساییشده در این کتابها شامل 1. هویت ملّی، 2. آموزش رسمی، 3. تعاملات اجتماعی، 4. هویت مذهبی، 5. سبک زندگی، 6. علم و فناوری، 7. طبیعت، 8. مشاغل، 9. خدمات عمومی، 10. جغرافیا، 11. مفاخر و 12. گردشگری بوده و واقعیتهای عینی «جامعه ایران» (با تکثّر، تنوع و چندگانگی فرهنگی و اجتماعیاش) در آنها به ندرت بازنمایی شده است. بر اساس یافتههای مطالعه، پیشنهاد میشود بازنگری و اصلاح محتوای کتابهای زبان انگلیسی مقطع متوسطه با رویکرد چندجانبهنگری، تنوعبخشی به تصاویر و روایتها، و با بهرهگیری از فناوریهای نوین آموزشی صورت گیرد.