خانواده و رفتارهای پرخطر در بزرگسالان نوظهور: نقش واسطه‌ای عزت‌نفس

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد روان‌شناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 دانشیار روانشناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

doi
10.22054/qjss.2026.85376.2879
چکیده

پژوهش حاضر به بررسی نقش واسطه‌ای عزت‌نفس مشروط در رابطه پذیرش - طرد والدین وگرایش به رفتارهای پرخطر دانشجویان پرداخت. شرکت‌کنندگان در این پژوهش 283 دانشجوی دوره کارشناسی دانشگاه شیراز بودند که به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چند مرحله‌ای تصادفی انتخاب شدند و به پرسشنامه‌های خطرپذیری نوجوان ایرانی، پذیرش - طرد والدین و عزت‌نفس مشروط پاسخ دادند. پایایی و روایی ابزارها با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ و تحلیل عاملی تأییدی احراز شد. برای تحلیل داده‌ها از روش مدل‌یابی معادلات ساختاری با آزمون بوت‌استرپ در نرم‌افزارAMOS نسخه 24 استفاده شد. نتایج حاکی از برازش خوب مدل بود. یافته‌های حاصل از بررسی فرضیه‌های پژوهش نشان داد که پذیرش - طرد والدین به طور مستقیم اثر معنی‌داری بر رفتارهای پرخطر ندارد ولی به طور مستقیم و مثبت عزت‌نفس مشروط را پیش‌بینی می‌کند. نتایج آزمون بوت‌استرپ حاکی از نقش واسطه‌ای کامل عزت‌نفس مشروط در رابطه بین پذیرش - طرد والدین و گرایش به رفتارهای پرخطر دانشجویان بود. بنابراین، نتایج نشان می‌دهد که خانواده به‌عنوان یکی از مهم‌ترین نهادهای جامعه‌پذیری، نه به‌صورت مستقیم بلکه از طریق بازتولید باورهای وابسته به تأیید اجتماعی، مقایسه اجتماعی و یا عزت نفس در فرزندان، زمینه‌ساز گرایش آنان به رفتارهای پرخطر می‌شود.