فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بر اساس روایات کلاسیک، از دورۀ اردشیر دوم هخامنشی تا یک قرن پس از سقوط هخامنشیان، خاندانی ایرانی، با نام مگابوزوس، تصدی مقام روحانیِ نئوکوروس را در پرستشگاه آرتمیس افسوس در اختیار داشته‌اند. مطالعۀ تطبیقی این روایات و شواهد باستان‌شناختی و کتیبه‌شناختی، اطلاعات مهمی دربارۀ بسترهای اجتماعی، فرهنگی-مذهبی و سیاسی این رویداد و تأثیرات آن در آناتولی و حوزۀ دریای اژه، در اختیار ما می‌گذارد. مطابق فرضیۀ این پژوهش، پس از تسخیر آناتولی توسط هخامنشیان، در نتیجۀ تعاملات فرهنگی-مذهبی ایرانیان مهاجر و بومیان آناتولی، نظام‌های آیینی تلفیقی در آناتولی، بخصوص حول محور خدابانوی آرتمیس افسوس که ویژگی‌های مشترک فراوانی با خدابانوی ایرانی آناهیتا داشت، شکل گرفت. لذا از دورۀ اردشیر دوم، همزمان با ارتقاء جایگاه آناهیتا در دربار شاه، آرتمیس افسوس نیز در دربار ساتراپ هخامنشی در لودیه و کاریه، از جایگاهی ویژه برخوردار گردید. بر اساس روایت‌های تاریخی و شواهد کتیبه‌شناختی، همزمان با این تحولات، خاندان‌های ایرانی، در مقام نئوکوروس پرستشگاه‌های کلیدی آرتمیس در آناتولی و حوزۀ دریای اژه قرار گرفتند. حضور آنها در این مقام، از یک سو این فرصت را در اختیار شاهنشاهی هخامنشی قرار ‌داد تا با جلب حمایت مذهبی بومیان آناتولی و حوزۀ دریای اژه، موقعیت سیاسی خود را در این قلمرو تثبیت کنند و از سوی دیگر به تغییراتی اساسی در نظام فرهنگی-مذهبی و باورهای آیینی این سرزمین انجامید.