بررسی انتقادی سیاست های مهاجرتی ایران در قبال اتباع افغانستانی: ارائه نمونه بدیل
نویسندگان
1 استادیارانسان شنا سی مو سسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم،تهران، ایران
doi
10.22054/qjss.2026.90437.2948چکیده
ایران در یکی مهمترین و فعالترین گذرگاههای مهاجرتی درجهان موقعیت استراتژیکی دارد چراکه بهطور همزمان کشور مبدا، ترانزیت و مقصد میلیونها مهاجر است سوال اصلی پژوهشواکاوی انتقادی سیاستگذاری جمهوری اسلامی ایران در قبال اتباع افغانستانی میباشداین پژوهش چندبعدی و در پارادایم کیفی انجام شده است. روش جمع-آوری دادهها و اطلاعات ترکیبی از منابع اسنادی مصاحبه متخصصان، برگزاری پانل خبرگان جلسات کارشناسی و کسب نقطه نظرات دستگاهها و نهادهای مرتبط با موضوع بوده است.ایران علیرغم مواجه شدن با تحریمهای گسترده بینالمللی نزدیک به پنج دهه میزبان یکی ازبزرگترین جمعیتهای مهاجرتی در جهان است. گام اول در سیاستگذاری، تبیین مسئله است. حکمرانی و سیاستگذاری درحوزه اتباع افغانستانی نیازمند رویکردی پیشدستانه، بهگزین هوشمندانه و درازمدت است. حضور بلندمدت اتباع افغانستانی درایران ابعاد مختلفی از زیست جامعه را تحتالشعاع قرار داده و سببساز چالش و فرصتهای متعددی در حوزههای سیاسیفرهنگی، اجتماعی، امنیتی و اقتصادی شده است که به نظر میرسد فقدان سیاستگذاری منسجم و آیندهنگرانه در این حوزه میتواند مخاطرات جدی ایجادنماید. این پژوهش ضمن تبیین وجوه مختلفمهاجرت اتباع افغانستانی به ایران مدل مفهومی 7 مرحلهای حکمرانی مهاجرت را به عنوان شالوده سیاستگذاری در این حوزه ارائه نماید که شامل مرحله پیشامهاجرت، ترانزیت، مدیریت مرز، ورود و شناسایی، ادغام، اخراج و بازادغام می باشد.