فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این مقاله به مطالعه بازنمایی تغییرات فرهنگی در سینمای ایران طی دهه‌ی 1390 می‌پردازد و با بهره‌گیری از روش تحلیل روایت، نشانه‌شناسی و چارچوب مفهومی گذار ارزش‌های رونالد اینگلهارت به تحلیل این تغییرات در شکل‌های روایی، بصری و کنش محور آن می پردازد. نمونه‌گیری به صورت هدفمند از پرفروش‌ترین و پرمخاطب‌ترین فیلمهای این سالها انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد سینمای این دوره تصویری چندلایه از «گذار ناقص ارزش‌ها» ترسیم می‌کند؛ وضعیتی که در آن سرمایه اجتماعی فرسوده، ناپایداری اقتصادی و بی‌اعتمادی نهادی مانع تثبیت ارزش‌های جدید می‌شود و کنشگران را در موقعیتی میانی قرار می‌دهد. کنشگران در روایت‌ها غالباً در وضعیت اضطراری، واکنشی و فاقد فاعلیت مؤثر تصویر می‌شوند و گره‌گشایی‌ها نه محصول اراده جمعی، بلکه پیامد تصادف، فرسایش یا مداخله بیرونی است. در سطح سینمایی، تحلیل میزانسن، نمادها و ساختار روایی فیلم‌ها نشان می‌دهد که قهرمان معاصر ایرانی از تیپ اصلاح‌گر فعال به کنشگری آسیب‌دیده، محافظه‌کار و در جست‌وجوی حداقلی از امنیت روانی و کرامت فردی تغییر کرده است. مطالعه حاضر نتیجه می‌گیرد سینمای نوین ایران نه فقط بازتاب‌دهنده‌ی بحران ارزش‌ها، بلکه سندی فرهنگی از مرحله‌ی میانی و ناتمام گذار ارزشی در جامعه ایرانی است؛ مرحله‌ای که آینده‌مندی در سطحی حداقلی و مبتنی بر مدیریت بحران بازنمایی می‌شود.