بازنمایی سرمایه اجتماعی حاکمیت در اعتراضات ۱۴۰۱: دادهکاوی کلاندادههای شبکههای اجتماعی
نویسندگان
1 استادیار جامعهشناسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
doi
10.22054/qjss.2025.86591.2897چکیده
سرمایه اجتماعی حاکمیت، معمولاً از طریق پیمایش سنجیده شده، اما در عصر اطلاعات که مردم زیستجهانی مجازی یافتهاند، شبکههای اجتماعی میتواند بهترین نبض آشکارکننده ذهن جمعی کاربران باشد. این مقاله با استفاده از کلاندادههای موجود در فضای مجازی، از چارچوبی نوین برای سنجش سرمایه اجتماعی حاکمیت بهره برده است. روش علوم اجتماعی محاسباتی، پنداشت جامعه آماری کاربران شبکههای اجتماعی توئیتر، اینستاگرام و تلگرام را در ۴ مقطع فصلی سال 1401 بررسی کرده و به چالشهای سرمایه اجتماعی حاکمیت در اعتراضات ایران پرداختهاست. نتایج نشان میدهد این شاخص ترکیبی، همزمان با رخدادهای اعتراضی، روند نزولی شدید را طی کرده است و در بازه ۰ تا ۱۰۰، ۱۱.46 درصد از نظر تحلیل احساسات کاهش یافته است. یافتهها با نظریاتی که اعتراضات را بهعنوان سیگنال کاهش اعتماد و ضعف نهادی در عملکرد ارزشهای حاکمیت و نقض قراردادهای اجتماعی صورتبندی میکند، همراستا است. اختلال در زیستجهان، معضل ناکارآمدی ساختاری و تدبیر در وضع بحرانی، ابهام افق امیدوارکننده، کاهش تابآوری عمومی، فعالشدن گسلهای طبقاتی، جنسیتی، قومی و نسلی علیه حاکمیت، بحران طبقه میانجی و جامعه مدنی و کاهش مشارکت، بیاعتباری خیرخواهی مسئولان و استهلاک فرصت ارزشهای مشترک و هویت ملی، هفت چالش سرمایه اجتماعی حاکمیت در ارتباطات با اعتراضات ۱۴۰۱ ایران قلمداد میشوند.