تبیین جامعه شناختی نگاه اقلیت ها به تضاد بین قومی (مورد مطالعه: قوم بلوچ در سیستان و بلوچستان)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، جامعه شناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، سیستان و بلوچستان، ایران

doi
10.22054/qjss.2025.81400.2818
چکیده

پژوهش حاضر می‌کوشد به این سوال پاسخ دهد که چه عواملی بر تشدید تضاد بین قومی از نگاه بلوچ‌ها به عنوان یک گروه اقلیت دخیل هستند؟ بدین منظور، برای پاسخ به این سوال مدل تبیینی‌ای ارائه شده است که با تأسی از چارچوب نظری پژوهش حاضر، تأثیر متغیرهای ارزیابی از سیاست‌های قومی دولت، احساس تبعیض، کنش قوم‌مدارانۀ نخبگان قومی و هویت‌‌های ملی، قومی و مذهبی را تبیین کند. برای جمع‌آوری داده‌ها از تکنیک پیمایش با ابزار پرسشنامۀ ساختمند استفاده شد. این داده‌ها از میان نمونه‌ای به حجم 250 نفر از قوم بلوچ با انتخاب از طریق روش نمونه‌گیری خوشه‌ای متناسب با حجم به دست آمدند. داده‌های گردآوری شده با به کارگیری مدلسازی معادلات ساختاری مورد تحلیل قرار گرفتند. نتایج پژوهش نشان داد از نگاه بلوچ‌ها، عامل ارزیابی از سیاست‌های قومی دولت(0.63**)، ارزیابی از کنش قوم-مدارانۀ نخبگان قومی(0.38**)، احساس تبعیض(0.27**)، هویت ملی(0.52-**)، هویت مذهبی(0.41**) و هویت قومی(0.34**) اثر معناداری بر تضاد بین ‌قومی دارند. علاوه بر این، از میان کلیۀ متغیرهای معنادار، متغیر ارزیابی از سیاست‌های قومی دولت بیشترین تاثیر و متغیر احساس تبعیض کمترین اثر را بر تضاد بین قومی از نگاه بلوچ‌ها داشته‌اند.