طرد اجتماعی و شکل گیری هویت شرم آلود در میان کولی های شهر ایلام

نویسندگان

1 استادیار گروه مردم‌شناسی دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

doi
10.22054/qjss.2025.87221.2902
چکیده

مقاله حاضر در پی واکاوی سازوکارهای اجتماعی، فرهنگی و جنسیتی است که منجر به بازتولید طرد و شرم در میان کولی‌های ساکن در شهر ایلام می‌شود. این پژوهش با رویکرد کیفی و بهره‌گیری از روش مردم‌نگاری، تلاش دارد تا از خلال روایت‌های زیسته، به فهمی عمیق از مناسبات قدرت، استیگما و فرآیندهای درونی‌سازی هویت در این گروه برسد.یافته‌ها نشان می‌دهد که بدن کولی همچون یک «برچسب متحرک» در فضاهای شهری عمل کرده و موجب مرئی‌سازی تفاوت و فعال شدن مکانیسم‌های طرد می‌شود. طرد اجتماعی نه‌فقط در سطح کلان، بلکه در سطح روابط همسایگی و خُرد نیز بازتولید می‌شود؛ جایی که اشیا، ظروف و غذاها حامل نشانه‌هایی از «آلودگی نمادین» هستند و مرز میان «ما» و «دیگری» را در سکوتی اجتماعی تحکیم می‌کنند.در واکنش به این طرد چندلایه، هویتی شرم‌آلود و پنهان شکل می‌گیرد که کولی ها را به عقب‌نشینی، سکوت، و گاه پنهان سازی هویت سوق می‌دهد. نتایج مقاله نشان می‌دهد که هویت کولی نه صرفاً به‌دلیل تفاوت فرهنگی، بلکه به‌واسطه مناسبات نابرابر قدرت، از مسیرهای نمادین و مادی درون‌افکنی شده و به سوژه‌ای طردشده، ساکت و شرمگین تبدیل می‌شود؛ سوژه‌ای که همزمان تلاش می‌کند در این حاشیه‌مندی، راه‌هایی برای بقا و معنا یافتن بیابد.