آسیبشناسی تصحیح در دو چاپ پیشین دیوان عماد فقیه کرمانی
نویسندگان
1 دانشآموختۀ دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران
2 دانشآموختۀ دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید چمران، اهواز، ایران
doi
10.48308/hlit.2025.240535.1412چکیده
در تصحیح متون کهن علاوه بر تهیۀ دستنویسهای معتبر استفاده از روشهای علمی و شناخت معیارهای تصحیح و نگاه انتقادی امری ضرور است. عماد فقیه کرمانی از شعرای سدۀ هشتم هجری است که دیوان اشعار وی را یک بار رکنالدین همایونفرخ و یک بار یحیی طالبیان و محمود مدبری چاپ کردهاند. با وجود دو تصحیح از دیوان عماد به دلیل عدم استفاده از دستنویسهای معتبر و همچنین عدم روشمندی در تصحیح، لغزشها و ایراداتی در هر دو چاپ به چشم میخورد. یکی از ایرادات موجود در هر دو چاپ ضبطهای اشتباه در تصحیح همایونفرخ و ورود همان ایرادات بدون اصلاح در تصحیح طالبیان و مدبری است. با بررسی دستنویسهای هر دو چاپ مشخص شد این ایرادات ناشی از بدخوانی دستنویسها است. طالبیان و مدبری بدون در نظر گرفتن ضبطهای درست دستنویسهای مورد استفادۀ خود برخی از این مشکلات را در متن مصحح خود تکرار کردهاند. همچنین در این تصحیح بدون رجوع به اصل دستنویسهای چاپ همایونفرخ متن چاپشده را با حرف اختصاری «چ» و نسخه بدلهای آن را با حرف اختصاری «نچ» در پاورقی آوردهاند. در این پژوهش سعی شده است تا علاوه بر نشان دادن مشکلات مشترک در هر دو چاپ با خوانش درست و دقیق دستنویسهای مورد استفادۀ آنها و دستیابی به دستنویسهای تازهیافته، صورت صحیح ابیات را به دست دهیم.