فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

جا به جایی در شهر در هر شکل و وسیله­ ای که انجام شود، هزینه­ های مادی و غیر مادی مختلفی به همراه دارد. به همین دلیل، هر تغییری در این هزینه ­ها، سریعا در رفتار مسافران خود را نشان می­دهد. یکی از عواملی که به راحتی قابل سنجش بوده و اثر آن به سرعت در واکنش مسافران دیده می­شود، تغییر نرخ کرایه­ ها است. معمولا در هنگام تغییر نرخ کرایه و یا قیمت سوخت، شهروندان تلاش می­کنند انتخاب­های خود را به نحوی انجام دهند که کمترین هزینه را متحمل شوند. چنانچه مدیران شهری از انتخاب­های احتمالی شهروندان آگاهی کاملی داشته ­باشند، می­توانند برنامه­ ریزی­های لازم را به انجام برسانند. هدف این تحقیق آن است که مشخص کند تغییر کرایه و سایر هزینه ­ها، رفتار مسافران را چگونه جهت­ دهی کرده و سیستم حمل و نقل عمومی چه واکنشی به این رفتار نشان می­ دهد. به همین منظور، این بررسی به شیوه توصیفی و تحلیلی انجام شده است. داده­ های مورد نیاز از سازمان حمل و نقل شهرداری مشهد اخذ شده و با استفاده از روش خودرگرسـیون بـرداری جامع، تجزیه و تحلیل گردیده است. یافته­ های مطالعه نشان داد که حذف و یا کاهش هزینه، استفاده از حمل و نقل عمومی را به شکل معناداری تغییر می­دهد. البته با این تغییرات، انواع روش­های حمل و نقل، بار یکسانی را پذیرا نمی­شوند. علاوه بر آن، چنانچه تغییر کرایه­ ها همزمان با شوک­های بیرونی مثل تغییر قیمت بنزین، هزینه پارکینگ و ... باشد، تراکم مسافران در حمل و نقل عمومی با رشد زیادی همراه خواهد شد. در این شرایط، هر نوع سیستمی (اتوبوس، مترو و ...)، سهم متفاوتی از مسافران را به سوی خود جلب خواهند کرد. در این صورت، بایستی سیاست­گذاری­ها به نحوی انجام شود که ضمن پاسخگویی مناسب به شهروندان، در سیستم رفت و آمد شهری اختلالی ایجاد نشود.