نماز میّت در شهرهای بزرگ ایران دوره‌ی اسلامی تا حمله‌ی مغول

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تاریخ و تمدن اسلامی، دانشگاه معارف اسلامی، قم، ایران،

2 دانشیار گروه ایران شناسی دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

doi
10.30465/shc.2023.42517.2413
چکیده

در ایران دوره‌ی اسلامی و با تاثیر از شریعت اسلام، مردگان با آداب اسلامی به خاک سپرده می‌شدند. از جمله آداب خاکسپاری اموات، اقامه‌ی نماز میت بود. اقامه‌ی نماز توسط خلیفه، امیران و کارگزاران حکومتی، دانشمندان دینی، قضات و خویشاوندان میّت صورت می‌گرفت. جامع یا مصلای شهر، مساجد، میادین، گورستان‌ها و مدارس شهر و گاهی نیز اماکن حکومتی، مکان‌های برگزاری نماز میّت بودند. نویسندگان مقاله با بررسی تاریخ‌های محلی و کتاب‌های تراجم و طبقات، و با روش توصیفی- تحلیلی، در صدد پاسخ به این سوال‌ها هستند که 1- چه عواملی در کیفیت برگزاری آیین دینی– اجتماعی نماز میت و محل برگزاری آن اثرگذار و دخیل بود؟ 2- چه کسانی و با چه نیات و انگیزه‌هایی در نماز میت شرکت می‌کردند؟بررسی ها نشان می دهد که عواملی مانند پیوندهای خانوادگی، جایگاه اجتماعی و شغلی افراد و میزان و چگونگی ارتباط متوفی با ساختار سیاسی حاکم، در کیفیت برگزاری نماز و انتخاب محل برگزاری نماز میت دخالت داشت. همچنین موقعیت شغلی و اجتماعی متوفی سبب می شد تا بزرگان شهر و مردمان بسیاری با نیت قدردانی از زحمات متوفی و نیز تعظیم شعائر دینی در نماز میت شرکت کنند.