کاربرد رویکرد تلفیقی ISM-MICMAC در توسعه گردشگری پایدار (مورد مطالعه: شهرستان اردکان)

نویسندگان

1 گروه علوم و مهندسی محیط زیست، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان

2 گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

3 استادیار، گروه علوم و مهندسی محیط زیست، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران

4 گروه علوم و مهندسی محیط زیست، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران.‌

doi
چکیده

این پژوهش با هدف شناسایی پیشران‌های کلیدی مؤثر بر توسعه صنعت گردشگری در شهرستان اردکان و ارائه راهکارهای راهبردی برای توسعه پایدار این صنعت انجام شده است. در این مطالعه، از رویکرد آینده‌پژوهی اکتشافی و ترکیب روش‌های مدل‌سازی ساختاری-تفسیری (ISM) و نرم‌افزار MICMAC برای تحلیل سیستماتیک پیشران‌های توسعه گردشگری و تعیین روابط سلسله‌مراتبی میان آنها در شهرستان اردکان استفاده شده است. پیشران‌های کلیدی و مستقل با غربالگری براساس ‏میزان تأثیرگذاری ‏و تأثیرپذیری در اثرات مستقیم و ‏غیرمستقیم شناسایی شده‌اند. بر ‏اساس نتایج به دست آمده ده پیشران‌ کلیدی و مستقل شناسایی شد که شامل: فقدان مدیریت یکپارچه و متولی ‏واحد گردشگری طبیعی و فرهنگی، فقدان برنامه‌ریزی بلند‏مدت و نداشتن چشم‌انداز توسعه درخور، فقدان افراد سیاسی ‏علاقمند به گردشگری در سطوح بالای تصمیم‌گیری، عدم ‏آشنایی برخی از مدیران، تصمیم‌گیران و پیمانکاران با ‏خصوصیات اقتصادی- اجتماعی و بوم‌شناختی منطقه، ‏برنامه‌ریزی ضعیف در صنعت گردشگری، بی‌علاقگی و عدم ‏همکاری مردم جهت حفظ محیط طبیعی، مورد مشورت قرار ‏نگرفتن نیروهای دانشگاهی در تصمیم‌گیری‌ها و نظارت بر ‏طرح‌های اجرایی، عدم مشارکت مردم در تصمیم‌گیری‌های ‏مرتبط با زندگی و معیشت آنها، عدم تخصیص اعتبارات ‏مصوب و یا تخصیص اعتبارات در زمان نامناسب و عدم ‏استفاده صحیح از بودجه‌های تخصیص یافته، عدم نیازسنجی ‏و اولویت‌بندی اقدامات مدیریتی دستگاه‌ها براساس ‏نظرسنجی مستقیم از مردم است. این یافته‌ها می‌تواند به عنوان چارچوبی راهبردی توسط برنامه‌ریزان و مدیران حوزه گردشگری مورد استفاده قرار گیرد تا با طراحی بسترهای مناسب و ارائه آموزش‌های تخصصی، زمینه رفع موانع موجود و تحقق توسعه پایدار و همه‌جانبه گردشگری در منطقه فراهم گردد.