گفتمان مسلط بر نظام آموزشی و متون درسی زنان در دوره رضاشاه (مقطع دبیرستان)
نویسندگان
1 استادیار گروه تاریخ دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد تاریخ ایران اسلامی دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.30465/shc.2023.42676.2402چکیده
شکلگیری نهاد آموزشی مدرن در ایران موجب شد؛ زنان به موضوعی برای سیاستگذاری و برنامهریزی دولت نوگرای پهلوی تبدیل شوند. از آن جا که دولت پهلوی با حمایت نخبگان و روشنفکران با هدف نوسازی ایران تشکیل یافت؛ از همان ابتدای امر زنان را به عنوان یکی از ارکان دستیابی به این هدف، مورد توجه قرار داد. در نتیجه، آموزش زنان در صدر برنامههای نوسازی دولت قرار گرفت. از اینرو، رویکردهای آموزشی برای تربیت دختران، همسو با ایدهها و اهداف حاکمیت، در مدارس طرح و الگوی جدیدی از زن مطلوب، ترسیم شد. سؤال اصلی مقاله این است که برنامههای آموزشی زنان در متون درسی عصر رضاشاه از چه رویکرد و ماهیتی برخوردار بوده است؟ طبق یافتههای پژوهش، ایدهآلهای جدید برای زنان در این دوره، مبتنی بر مؤلفهها و معیارهای گفتمان «ایران نو» استوار بود؛ در منظومهی چنین گفتمانی، مفهوم «آزادسازی زنان» به عنوان شالودهی اصلی برنامههای آموزشی زنان شکل گرفت که در پیوست نقشهای سنتی زن و در محدودهی خانه و خانواده تعریف میگردید. از اینرو، تحقیق حاضر با هدف توضیح چگونگی هویتیابی زن مدرن در جریان مدرنیزاسیون ایران و تبیین سیاستها و برنامههای آموزشی زنان و کارکردهای نوین آن در این فرایند، با روش توصیفی ـ تحلیلی و در چارچوب مفهوم سنتی پیوستگاری در تاریخ، مسئله آموزش زنان را مورد بررسی قرار داده است.