زیبایی و جنسیت در فضای مجازی ایرانی: تداوم نابرابری یا قدرتبخشی؟
نویسندگان
1 دکترای جامعه شناسی فرهنگی دانشکدۀ علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
2 استاد گروه مطالعات فرهنگی دانشکدۀ علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
doi
10.22054/qjss.2025.83663.2855چکیده
چکیده:مجال ابرازگری در فضای مجازی همزمان فرصتهایی را برای برابری و قدرتبخشی و نیز انقیاد زنان بهوجود آورده است. مقالۀ حاضر با استفاده از روشهای تحلیل متنی در فضای مجازی بهدنبال فهم نوع مواجهه و گفتگوی کاربران ایرانی نسبت به مقولۀ زیبایی و آثار فرهنگ دیجیتال بر درک و نمایش آن است. یافتهها در مجموع بیانگر غلبه نگرشهای فردگرایانۀ کاربران نسبت به بدن خویش است. با این حال اهمیت تمایز در جامعۀ ایرانی و نیز استانداردهای زیبایی تحمیلشده از طرف خانواده و محیط کار (فشار و رقابت ناشی از تنگنای ازدواج و نیز فضای شرکتهای خصوصی)، زنان ایرانی را متمایل به کلیشههای زیبایی ساخته است. ارائۀ مداوم محصولات جدیدتری برای تکمیل زیبایی و نیز نداشتن سرمایۀ مادی کافی برای ایجاد سرمایۀ فرهنگی جسمانی سبب اضطراب مداوم و بسط علاقه به زیبایی شده است؛ مردان، قومیتها و حتی افرادی که دچار نقصهایی هستند نیز میتوانند خود را زیبا بدانند، اما همچنان مخرج مشترک زیبایی، ارزشهای طبقۀ متوسط و تبلیغ الگوهای آن توسط فرهنگ مصرفی مسلط غربی صورت میگیرد. در فضای مجازی ایرانی، مصرف آشکار و فزایندۀ زیبایی و یا مقاومت در برابر آن در هم تنیدهاند و انواع هویتی متناقضی را بوجود آورده است.واژگان کلیدی: زیبایی، سرمایۀ زیبایی، زیبایی استاندارد، اضطراب زیبایی، دموکراسی زیبایی، بریکولاژهای زیبایی