زیبایی و جنسیت در فضای مجازی ایرانی: تداوم نابرابری یا قدرت‌بخشی؟

نویسندگان

1 دکترای جامعه شناسی فرهنگی دانشکدۀ علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

2 استاد گروه مطالعات فرهنگی دانشکدۀ علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

doi
10.22054/qjss.2025.83663.2855
چکیده

چکیده:مجال ابرازگری در فضای مجازی همزمان فرصت­هایی را برای برابری و قدرت­بخشی و نیز انقیاد زنان به­وجود آورده است. مقالۀ حاضر با استفاده از روش­های تحلیل متنی در فضای مجازی به­دنبال فهم نوع مواجهه و گفتگوی کاربران ایرانی نسبت به مقولۀ زیبایی و آثار فرهنگ دیجیتال بر درک و نمایش آن است. یافته­ها در مجموع بیانگر غلبه نگرش­های فردگرایانۀ کاربران نسبت به بدن خویش است. با این حال اهمیت تمایز در جامعۀ ایرانی و نیز استانداردهای زیبایی تحمیل­شده از طرف خانواده و محیط کار (فشار و رقابت ناشی از تنگنای ازدواج و نیز فضای شرکت­های خصوصی)، زنان ایرانی را متمایل به کلیشه­های زیبایی ساخته است. ارائۀ مداوم محصولات جدیدتری برای تکمیل زیبایی و نیز نداشتن سرمایۀ مادی کافی برای ایجاد سرمایۀ فرهنگی جسمانی سبب اضطراب مداوم و بسط علاقه به زیبایی شده است؛ مردان، قومیت­ها و حتی افرادی که دچار نقص­هایی هستند نیز می­توانند خود را زیبا بدانند، اما همچنان مخرج مشترک زیبایی، ارزش­های طبقۀ متوسط و تبلیغ الگوهای آن توسط فرهنگ مصرفی مسلط غربی صورت می­گیرد. در فضای مجازی ایرانی، مصرف آشکار و فزایندۀ زیبایی و یا مقاومت­ در برابر آن در هم ­تنیده­اند و انواع هویتی متناقضی را بوجود آورده است.واژگان کلیدی: زیبایی، سرمایۀ زیبایی، زیبایی استاندارد، اضطراب زیبایی، دموکراسی زیبایی، بریکولاژهای زیبایی