نهادینه‌سازی کاربست رویکرد شبکه منطقه‌ای در برنامه‌ریزی توسعه مورد مطالعه: طرح آبادانی و پیشرفت منظومه روستایی طارم در استان زنجان

نویسندگان

1 دانشیار، گروه جغرافیای انسانی،دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی

2 دانشیار گروه جغرافیای انسانی،دانشکده علوم جغرافیایی دانشگاه خوارزمی

3 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

doi
چکیده

رویکرد شبکه منطقه­ ای تلاش دارد تا با تقویت پیوندهای روستایی- شهری، بستر توسعه یکپارچه روستایی-شهری را فراهم سازد. علیرغم پیشنیه مطالعاتی غنی و تجربیات طرح ­های اجرایی متعدد، کاربست رویکرد شبکه منطق ه­ای در کشور در عمل دچار مسائل و چالش­ هایی شده است. تحقیق حاضر با بهره ­گیری از مدل کیو و با تمرکز بر طرح پیشرفت و آبادانی منظومه روستایی طارم در استان زنجان، به بررسی الزامات و اولویت­های رویکرد شبکه منطقه ­ای در برنامه ­ریزی توسعه کشور از دیدگاه خبرگان، مسئولین، کارشناسان دستگاه­های اجرایی، مشاوران و تسهیل­گران طرح پرداخته است. بدین منظور ابتدا فضای گفتمان الزامات تاثیرگذار در تحقق رویکرد شبکه منطقه ­ای از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته و برررسی منابع استخراج و پس از پالایش اولیه در ٣١ عامل کلیدی در غالب 6 بُعد محیطی-اکولوژیک، ساختاری – نهادی، آموزشی، اقتصادی، کالبدی –فضایی و اجتماعی دسته­ بندی شد. سپس 25 نفر از خبرگان و کنشگران کلیدی طرح به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند و گویه­ های استخراج شده را با بهره­ گیری از جدول کیو اولویت­بندی کردند. داده ­های جمع ­آوری شده در نرم افزار KADE و با روش تحلیل مولفه­ های اصلی PCA و چرخش واریماکس مورد تحلیل قرار گرفتند. بر اساس یافته­ های تحقیق می­توان مطرح کرد که چهار نوع دیدگاه در خصوص الزامات و اولویت­های کلیدی در تحقق رویکرد شبکه منطقه ­ای وجود دارد که به ترتیب شامل: ارتقای جایگاه و اهمیت روستا در برنامه ­ریزی توسعه، تغییر رویکرد به برنامه شبکه ­ای در برنامه ­ریزی توسعه روستایی و تقویت ساختار اجرایی آن، هدایت منابع مالی اشتغال­ زایی به اولویت­های رویکرد شبکه‌ای و در نهایت تقویت هماهنگی و هم افزایی دستگاه­های اجرای هستند. از سوی دیگر، ظرفیت­ سازی و توانمند­سازی جوامع محلی در هر چهار دیدگاه مورد توافق و تاکید بوده است.