عکس‌های ورناکولار: تاریخ اجتماعیِ بصری

نویسندگان

1 استادیار پژوهش هنر، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.

doi
10.30465/shc.2023.39933.2314
چکیده

عکس­های ورناکولار که عموماً عکس­های روزمره و ببین­وبنداز، عکس­های اداره­جات تشخیص هویت و پلیس و غیره را شامل می­شوند، به­خاطر ثبت انواع کیفیات حاضر در زندگی روزانه و پیوند اساسی با کنش­ها، باورها، عادات و روش­های زندگی مردم، عملاً دارای کیفیات استنادی چونان متن دیداریِ تاریخ اجتماعی هستند. از این­منظر، در مطالعه و تحلیل عکس­های ورناکولار، نه­کیفیات هنری و زیبایی­شناسانه­شان، که روش­های روزمره­ی ثبت عکاسانه توسط مردم از منظر تاریخ اجتماعی­است که دارای اهمیت­است.  برهمین­اساس، می­توان با روش مورخان اجتماعی که سعی در تحلیل و واکاوی جزیی­ترین مسائل زیست روزانه در بستر فرهنگی خاص­ دارند، به­چیستی، تعاریف، و محتوای عکس­های ورناکولار پرداخت. سوال اصلی اما این­هست که براساس تاریخ زندگی روزانه، کدام ویژگی­های عکس­های ورناکولار آن­را درپیوندی هستی­شناسانه با تاریخ اجتماعی نوین قرار می­دهد؟ می­توان گفت که این­دسته آثار عکاسانه، به­دلیل خارج بودن از عرف و تعاریف نهادهای هنری، از الزامات و ضروریات دستوری هنر خارج بوده و همین امر موجبات ظهور کیفیت استنادیِ یکتا از متن زندگی روزانه­را برای مورخان فراهم می­سازد. در نتیجه­ی این امر، عکاسی ورناکولار در معنای کلی خود می­تواند بازوی توانمند تحقیق و پژوهش در حوزه­ی مطالعات تاریخ اجتماعی باشد و چه­بسا دور از قاعده نباشد اگر بگوییم بدون ثبت اسناد ورناکولار، اصولاً مطالعات زیست روزانه­ی بسترهای اجتماعی در علم تاریخ با مسئله­ی اساسی نقصان در ارجاع­دهی و استنادسازی همراه می­گردد.