چیستی، چرایی و آسیب‌شناسی نظامی‌سازی پلیس

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد فقه ومبانی حقوق اسلامی ،دانشکده الهیات،دانشگاه تهران،تهران،ایران

2 قاضی دادگستری و دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم‌شناسی، گروه حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
10.22054/qjss.2025.84925.2872
چکیده

نظامی‌سازی پلیس به عنوان سازوکار مقابله با جرایم پیچیده، سازمان‌یافته و تهدیدات امنیتی، در سال‌های اخیر مورد توجه بسیاری از کشورها از جمله ایران به‌خصوص در سیاست‌جنایی افتراقی امنیت‌مدار در برخی جرایم خاص، قرار گرفته است. این پژوهش، به روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای، با بررسی مبانی، دلایل و پیامدهای اجتماعی-سیاسی نظامی‌سازی پلیس و با تکیه بر مطالعه‌ی پژوهش‌های انجام شده بر روی پلیس نظامی کشورهایی مانند ایالات متحده، مکزیک و ایران انجام شده است. یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهند اگرچه موافقان، مزایایی همچون پاسخ سریعتر به تهدیدات مسلحانه، افزایش بازدارندگی از جرم و تقویت امنیت روانی را مطرح میکنند، اما نظامی‌سازی پلیس در عمل با پیامدهای بسیاری همراه است. ازجمله این پیامدها می‌توان به افزایش خشونت متقابل بین پلیس و شهروندان، کاهش محبوبیت نهادهای انتظامی، تضعیف اعتماد عمومی و تشدید شکاف‌های طبقاتی اشاره کرد. همچنین، تجهیزات نظامی پرهزینه و تمرکز بر راهکارهای سرکوبگرانه، نه‌تنها در کاهش نرخ جرایم موفق نبوده، بلکه کیفیت دموکراسی و مشروعیت سیستم عدالت کیفری را تحت تأثیر قرار داده است. نتایج این پژوهش بیانگر ضرورت بازنگری در سیاستهای امنیتی و اولویتدهی به تعادل بین امنیت و حقوق شهروندی و استفاده از برنامه‌های اجتماع‌محور، فرهنگ‌محور و اقتصادمحور است.