بازنمایی باورهای ماوراءالطبیعی در دستبافتههای عشایر بلوچ
نویسندگان
1 استادیار گروه صنایع دستی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
2 استادیارگروه فرش، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان. ایران
3 مربی گروه فرش ، دانشگاه حضرت معصومه قم، قم، ایران.
doi
10.30465/shc.2023.43289.2431چکیده
طلسم و تعویذ از جمله اشیائی است که بشر از گذشته تاکنون برای رفع بلایا و مصائب از آنها استفاده کرده است. از جمله اقوامی که استفاده از طلسم در بین آنها امروزه نیز رواج دارد، عشایر بلوچ هستند. آنان برای دفع بلاها و دوریِ نیروهای بد از زندگی، از اشیاء و نقوش نمادین در تولیدات روزمره استفاده میکنند. از آنجا که دستبافته ها از مهمترین هنرهای کاربردی و روزمرة آنان است و تصویر بسیاری از طلسم و تعویذها، در این هنر نیز استفاده میشود، برای شناخت و اندیشه آن قوم پژوهش بر روی این دستبافتهها ضروری است. این پژوهش به دنبال پاسخ به تأثیر باورهای ماوراءالطبیعی بر روی دستبافتهها است، لذا با توجه به هدف پژوهش که بررسیِ حضور و بروز باورهای ماوراءالطبیعی در فرهنگ مادی عشایر بلوچ با تأکید بر دستبافته ها است، در این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی و با گردآوری منابع به روش کتابخانهای و میدانی این نتیجه حاصل شد که اعتقادادت و باورهای این قوم در دستبافتههای آنان در قالب نقوش گیاهی، هندسی، حیوانی، انسانی و اشیاء کاربردی تجلی یافته است. همچنین فراوانی نقوشی برگرفته از اشیاء کاربردی، بیش از دیگر عناصر بود. بهعلاوه فراوانترین و گستردهترین مفهوم در میان مفاهیم، چشم زخم بود. به نظر میرسد از گذشته تاکنون دفع نیروهای شر که مهمترین آن نگاه دیگری است، در میان این قوم نیز نسبت به دیگر بلاها از اهمیت بیشتری برخوردار بوده است.