چارچوب مفهومی منش هدایتگر اخلاقی متقاعدکننده؛ ارائۀ نظریۀ داده‌بنیاد

نویسندگان

1 استادیار معارف و اندیشه اسلامی دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری مدرسی معارف با گرایش اخلاق اسلامی، دانشگاه تهران.

doi
10.22034/ksiu.2021.1163
چکیده

هدف: مطلوب هر «هدایتگری اخلاقی»، این هدف است که مخاطب، آن ‌را بپذیرد؛ به گونه‌ای که «نگرش» یا «رفتار» او را تغییر دهد. یکی از عوامل متقاعدگری مخاطب، شخص هدایتگر است. این پژوهش کیفی به ‌دنبال شناسایی و تحلیل علمی ابعاد منش هدایتگر اخلاقی متقاعدکننده در جامعۀ کنونی بود. روش: این تحقیق از نوع کیفی است و به روش داده‌بنیاد با رویکرد دینی انجام شده است. منابع داده‌ها عبارتند از: قرآن، روایات و مصاحبه؛ که در سه مرحله کدگذاری شدند و یافته‌های آن در نهایت، مدل پارادایمی منش هدایتگر اخلاقی متقاعدگر با رویکرد دینی را تبیین کردند. یافته‌ها: هدایتگری متقاعدگر، یک رابطۀ یاورانه مبتنی بر زمینۀ دوگانۀ خردمندی- قدرتمندی است؛ مقولۀ مرکزی منش هدایتگر متقاعدگر، اخلاق یاورانه است که شامل مقوله‌های مهرورزی، انصاف، خوش‌خلقی و صداقت می‌شود. همچنین توان دوگانۀ هدایتگر در خردمندی و قدرتمندی به عنوان زمینۀ تأثیرگذار بر فرایند متقاعدگری، به عنوان «راهبرد» است و ساختار و محتوای ارتباط آنها به عنوان شرایط میانجی عمل می‌کنند و به پیامد اقناع مخاطب می‌انجامد. نتیجه‌گیری: منش هدایتگر اخلاقی با متقاعدسازی مخاطب ارتباط دارد و شکل‌دهی آن در چارچوب مفهومی ارائه‌شده، زمینه‌ساز تقویت نیروی انسانی هدایتگری در جامعه خواهد بود.