فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اقشار فرادست در جامعة ایران عصر قاجار همیشه در پی آن بوده­اند تا تفاوت­ها و تمایزات اجتماعی خود را نسبت به اقشار و طبقات فرودست به طرق و شیوه­های مختلف منعکس نمایند. یکی از این روش­ها، نشان دادن تمایز اجتماعی از طریق وسایل، آداب و شیوه­های مسافرت است. این پژوهش برآن است تا به روش توصیفی-تحلیلی و با بکار بستن نظریة «تمایز» پیر بوردیو برای این سوالات پاسخ مناسب را بیابد: آیا اشراف و اعیان جامعه ایران در عصر قاجار به مسافرت و وسایل و آداب آن فقط به عنوان امری ضرورت­پسند و برای رفع نیاز می­نگریستند؟ یا اینکه آنان علاوه بر مسئله ضرورت؛ نگاه ذوقی؛ زیباشناختی و هنردوستانه نیز به آن داشته­اند؟ نگاه اقشار فرودست جامعه ایران عصر قاجار نسبت به مسئله سفر و آداب و وسایل آن بر اساس کدام یک از این شاخص­ها بوده است؟ این پژوهش بر این فرض اساسی استوار است که برخلاف طبقات بالای جامعه ایران عصر قاجار که به سفر و آداب و وسایل آن، نگاه هنری؛ سلیقه­مندانه و زیباشناختی داشته­اند، طبقات پایین جامعه به مسافرت به چشم امری مورد نیاز و ضرورت نگاه می­کردند. یافته­های این پژوهش نشان می­دهد اقشار ممتاز جامعه که نیاز اساسی خود به مسافرت و وسایل آن را به آسانی برآورده می­ساختند، بیشتر در پی آشکار ساختن و انعکاس هویت و منزلت اجتماعی خود و نشان دادن تشخّص و تفاخر طبقاتی از طریق آداب سفر و تجمل؛ شکوه و زیبایی در وسایل مسافرت برمی­آمدند، در حالی که توده مردم و اقشار پایین جامعه بدون توجه چندانی به تجمل­گرایی؛ زیبایی­دوستی و یا هرگونه ذوق و سلیقه هنری، به مسافرت، آداب و وسایل آن  تنها به چشم ابزاری برای رفع نیاز و ضرورت می­نگریستند.