فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ظهور انقلاب صنعتی و تغییر مبانی علمی و فنی تولید، آموزش فنی و حرفه‌ای و پیش نیاز آن، یعنی سوادآموزی را به ضرورتی اجتناب­ناپذیر تبدیل کرد. وقوع انقلاب کمونیستی روسیه و تبلیغات گسترده درباره احقاق حقوق کارگران از جمله حق آموزش، این موضوع را نه تنها در کشورهای صنعتی بلکه در کشورهای تازه‌وارد به عرصۀ نوسازی صنعتی، از جمله ایران، به مسئله‌ای اساسی در حوزه سیاست و اجتماع تبدیل کرد. از این رو، دولت پهلوی اول اگرچه به اجبار به آموزش کارگران تن در داد. جستار حاضر در پی پاسخ به این سؤال است که دولت‌های دوره پهلوی از ابتدا تا سال 1332 ش چه سیاست‌هایی را جهت آموزش کارگران به اجرا درآوردند؟ یافته‌های این پژوهش که برپایه روش ترکیبی، توصیفی، علّی و عقلانی نگاشته شده نشان می‌دهد که نیاز ذاتی صنایع جدید به آموزش رسمی از یک سو و لزوم مقابله با تبلیغات کمونیستی و جلوگیری از جذب کارگران توسط گروه‌های چپ‌گرای داخلی از سوی دیگر، راهی جز اقدام به سوادآموزی رسمی پیش‌روی دولت پهلوی اول باقی نگذاشت؛ اقدامی که در ادامه در فضای سیاسی نسبتاً باز دهه 20 شمسی به تدوین نخستین قانون رسمی آموزش و سوادآموزی کارگران منجر شد.