تغییر رفتار فرهنگی برای کسب منزلت اجتماعی در عصر آهن دو و سه (شواهدی از کالاهای شأنزا در گورستان شرقی قره تپه سگزآباد)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری رشته باستانشناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانشیار گروه باستانشناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران،
doi
10.30465/shc.2022.41448.2364چکیده
به تازگی کاوشهای باستانشناختی در گورستان شرقی قره تپهی سگزآباد منجر به کشف گورهایی متعلق به اواخر هزاره دوم و نیمه نخست هزاره اول پ.م.( عصر آهن 2 و 3) گردید. به لطف کاوشهای انجام شده در این گورستان، یافتههایی در اختیار قرار گرفته که میتوانیم بر اساس آنها بخشی از جنبه های اجتماعی زندگی جوامع هزاره اول پ.م ساکن در منطقه را بازسازی نماییم. گورها یکی از مهمترین بافتهای باستانشناختی کشف کالاهای شأنزا هستند. در زمینه نوع کالاهای شأنزا، تغییرات در نوع و ارزش آنها در طول زمان و چگونگی توزیع آنها در جامعهی عصر آهن 2 و 3 منطقه پرسشها و ابهامات زیادی وجود دارد. با توجه به مباحث نظری موجود در زمینهی شأن و کالاهای شأنزا و مطالعهی یافتههای حاصل از کاوشهای این گورستان نویافته میتوان کالاهایی از قبیل صدف دریایی، مهره های تزیینی از جنس عقیق قرمز و آنتیموان، مهرهای استوانهای سبک آشور نو، مهرهای استوانهای با طرح هندسی و زیورآلات و ابزار آهنی را به عنوان کالاهای شأنزا در نظر گرفت. شواهد بدست آمده از این گورستان حاکی از تلاش نخبگان در هزاره اول پ.م. برای حفظ شأن و منزلت اجتماعی خود از طریق اختیار کردن دستهای جدیدی از کالاهای شأنزا است. این کالاها به عنوان نشانهای از پیوند و تعامل با سرزمینهای دوردست میتوانست در حفظ و توسعهی شأن و جایگاه اجتماعی نخبگان نقش موثری داشته باشند. همچنین یافتههای بدست آمده از این گورستان حاکی از تلاش بخشی از ردههای پایینتر جامعه برای افزایش شأن اجتماعی خود و بهرهمندی از امتیازات آن است.