گاهشماری؛ نشانه‌ای برای بازتعریف هویت زرتشتیان: مطالعۀ موردی جامعۀ زرتشتی در دو شهر یزد و تهران

نویسندگان

1 استادیار گروه مردم‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

doi
10.22054/qjss.2024.78128.2754
چکیده

 گروه‌های متعدد فرهنگی، زبانی و دینی در جامعه تلاش دارند تا با ارائه تعریفی از هویت گروهی، مرزهای گروهی خود را از دیگر گروه‌های موجود در جامعه متمایز سازند و هویت خود را حفظ نمایند. توجه به زمان و تقویم یکی از ابزارهای برساخت هویتی گروه‌های جامعه است. زرتشتیان ایران که وارثان دین و فرهنگ ایران باستان هستند، از این امر مستثنی نیستند؛ بنابراین، هدف مطالعۀ حاضر فهم بازسازی هویت زرتشتیان در ایران معاصر با تأکید بر گاهشماری است. بدین منظور، در این مطالعه بر روش مردم‌نگاری چند مکانه و مشاهده و مصاحبه به‌عنوان ابزارهای اصلی آن و مطالعات اسنادی تمرکز شد. رفت‌وبرگشت میان یافته‌های میدان و تحلیل آن‌ها و نظریات انسان‌شناسی مشخص نمود که بازتعریف مرزهای هویتی همراه با بازتعریف عناصر فرهنگی آنان شامل، ارزش‌های اخلاقی، آداب‌ورسوم است. مطابق با یافته‌ها، زرتشتیان با تمرکز بر گاهشماری و برجسته‌سازی مناسبت‌های دینی تلاش می‌کنند مرزهای گروهی خود را حفظ نمایند. همچنین با تمرکز بر جشن‌های مهرگان، سده و تیرگان هویت خود را به ایران پیوند می‌زنند و بدین ترتیب پیوند خود را با هویت ملی ایرانی برقرار می‌سازند.