فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه و هدف: تصمیم‏گیری عقلایی به عنوان یکی از کارکردهای کلیدی رشد شناختی در دوره نوجوانی، نقشی اساسی در سازگاری فردی، اجتماعی و تحصیلی دارد. از آنجا که نوجوانی با تغییرات زیستی، شناختی و هیجانی گسترده همراه است، شناخت عوامل زمینه ‎ای مؤثر بر تصمیم‎گیری عقلایی از اهمیت ویژه‎ای برخوردار است. هدف پژوهش حاضر بررسی نقش توانایی‏ های شناختی در پیش بینی تصمیم گیری عقلایی نوجوانان با نقش واسطه ‎ای هوش هیجانی و قضاوت اخلاقی بود.روش‌شناسی پژوهش: روش پژوهش حاضر به‌صورت کمی و از نوع همبستگی – مدلیابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش شامل نوجوانان مقطع متوسطه اول شهر یزد در سال تحصیلی 1403 – 1404 بود، که نمونه‎ای به‌صورت تصادفی خوشه ‎ای از بین آن‌ها انتخاب شد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه سبک‎ های تصمیم ‎گیری عمومی (اسکات و بروس، 1995)، پرسشنامه توانایی ‎های شناختی (نجاتی، 1392)، پرسشنامه هوش هیجانی (پتریدز و فارنهام، 2004) و پرسشنامه قضاوت اخلاقی (رست، 1973) بود. داده‎ ها با استفاده از نرم‎ افزار AMOS-24 تحلیل شدند.یافته‌ها: یافته ‎ها نشان داد که توانایی شناختی به‎ طور مستقیم توان پیش‎بینی تصمیم‎ گیری عقلائی (۰5/۰>P، 17/0β=) را دارد. همچنین هوش هیجانی و قضاوت اخلاقی توانستند نقش واسطه ‎ای در این رابطه ایفا کنند (۰02/۰>P، 308/0β=). به بیان دیگر، نوجوانانی که از توانایی ‏های شناختی بالاتری برخوردار بودند از سطح هوش هیجانی و قضاوت اخلاقی بهتری نیز بهره‎مند بوده و کیفیت تصمیم ‎گیری عقلایی نیز در آن‌ها بالاتر بود.نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش بر اهمیت توجه به فرایندهای شناختی، هیجانی و اخلاقی به‎صورت یکپارچه تأکید دارد و می‎تواند مبنایی برای طراحی مداخلات آموزشی و مشاوره‎ای با هدف ارتقای مهارت های تصمیم گیری نوجوانان باشد.