فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فرهنگ شست‌وشو نزد نگاه معاصر، یکی از مولفه‌های ارزیابی فرهنگ‌های کهن برشمرده می‌شود و از این‌رو، تحقیق درباره آن، یک ضرورت است. این‌که ریشه مساله، یعنی درک نیاز به پاک ساختن تن بر چه مبنایی بوده، نخستین گام وارسی موضوع مورد بحث است. در ادامه، پرداختن به این که سازه‌های مشخص و مرتبط با استحمام از چه زمانی و در کجا پیدایی یافت و چگونه این مساله در جاهای دیگر ظهور کرد، مسیر پژوهشی را بنیاد می‌نهد. سپس چگونگی رو آوردن به گرمابه و فرهنگ شست‌وشو با آب گرم، بررسی و نمونه‌های تاریخی و باستان‌شناختی آن‌ها ارزیابی می‌شود. در این پژوهش دیده شد گرچه طبق اصلی مهم در آیین زرتشتی و در دوران چیرگی این دین، امکان برپایی و نشر فرهنگ استحمام در گرمابه‌هایی به سبک یونانی-رومی ممکن نبوده است، اما این مساله به مفهوم دور بودن ایرانیان از فرهنگ پاکیزگی نبوده و در این‌باره، شاهدهای جالب توجهی در اختیار است. این مساله حتی درباره وجود مکان‌های اختصاصی برای شنا نیز قابل اثبات است. در حقیقت، تنوع فرهنگ‌های ایرانی و انیرانی رایج در فلات ایران، دروازه هرگونه نتیجه‌گیری یک‌سویه‌ در این زمینه را مسدود می‌کند. مقاله پیش‌ رو نشان می‌دهد که در فرهنگ زرتشتی، در کنار وجود شیوه‌‌ای از فضاسازی جهت تسهیل استحمام با آب سرد، نوعی از گرمابه نیز پدید آمد که با ساختار رومی متفاوت بود. هم‌چنین بیان شد که در محتوای اساطیر ایران باستان نیز ارزشمندی فرهنگ شست‌وشو قابل پیگیری است و این می‌تواند بنیادی بر وارسی‌های میدانی-تطبیقی آن در گستره باستان‌شناسی اساطیر باشد