بسیج جمعآوری اعانه در جنبش مشروطه؛ ابعادی از مشارکت اجتماعی زنان
نویسندگان
1 دانشیار جامعهشناسی، پژوهشکده علوم اجتماعی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. تهران، ایران
doi
10.22054/qjss.2024.76434.2707چکیده
کنشگری زنان در پرتو گفتمان مشروطهخواهی، از آنان گروههای متعهد و مطالبه گری ساخت که در جهت آرمانهای مشروطیت وارد میدان عمل شده و نظم جنسیتی مسلط را به چالش کشند. تحقیق حاضر بر بسیج زنان در جمعآوری اعانه دراینبین تمرکز داشته و کوشیده ابعاد آن را به کمک روش تحلیل سند تبیین نماید. مسئله تحقیق روشن ساختن عاملیت زنان در تاریخ اجتماعی معاصر است. یافتهها در پنج مقوله موارد اهداف کاربردی، انگیزهها، سازوکارها، پایگاه اجتماعی اقتصادی مشارکتکنندگان و استراتژیها ارائه و تحلیلشده. جمعآوری اعانه باهدف تأمین منابع مبارزاتی مشروطه خواهان در دوران استبداد صغیر، کمک به خانوادههای مجاهدان فقید در تبریز و اردبیل و نیز انباشت سرمایه اولیه جهت تأسیس بانک ملی، مبتنی بر انگیزههای وطن پرستانه زنان در تقلای تأمین استقلال و حمایت از ابناء وطن بوده است. بعلاوه گویای صورتبندی عاملیت و نیز سیاست هویت کنشگرانی است که از مناسبات تبعیضآمیز جنسیتی بهجانآمده و فرصتی برای مشارکت اجتماعی در بسیج زنان میجستند. در فقدان شغل و درآمد مستقل زنان برای تأمین منابع جهت بسیج از تاکتیکهایی بهره جستند. همچنین مشارکت زنان از خاستگاه مختلف اجتماعی به بسیج وجهی فراطبقاتی بخشیده است.