هویت جمعی ایرانِ معاصر در عقلانیتِ مدرسه

نویسندگان

1 دکتری جامعه شناسی سیاسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

2 استادیار جامعه شناسی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

3 استاد علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

doi
10.22054/qjss.2023.70031.2565
چکیده

بازتعریف جامعه به قالبِ قلمرو سرزمینی و سیاسی در صورت مرکزگرای عقلانیت مدرن، زیستن­گاه­های جمعی را وارد مرحله تازه­ای ساخت. با انگارۀ تلقی از جامعه به قالبِ دولت-ملت­ها در اقتضای ضرورت تاریخی عقلانیت مدرن، هویت جمعی تبدیل به مسئله شد. اینک با شکسته شدن مرزهای «زمان-فضا» و امکانیتِ «کنشِ بی­واسطه به مکان» باری دگر انگارۀ تلقی از «جامعه» در آستانۀ انقطاعی تاریخی است. بااین‌همه، هنوز پرسش از «هویت جمعی ایران» یکی از پرسش­های جدی است. تودرتویی هم‌زمان خیر و شر در عقلانیتِ سیاسی مدرن با محصور کردن درک ما از تشخُصِ خویش به قامتِ محدوده­های جغرافیایی-سیاسی در کژفهمی­ها و رنج­ها منشأ اثر فراوان بوده است؛ اما فهم درون­ماندگار هویت جمعی فراسوی خیر و شر مستلزم گذار از نگاهی اخلاقی و تمرکز بر اقتضائات تاریخی است.عقلانیتِ مدرن، آموزش، هویت جمعی، مواجهه، عقلانیت تکنیکال، ناسیونالیسم  قوم‌گرا، همسان‌سازی.