آشکارسازی الگوهای توزیع فضایی محوطه های باستانی دوران گودین III در ارتباط با عوامل اقلیمی و فیزیکی در حوضه سیلاخور

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 استاد گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 سازمان میراث فرهنگی

4 عضو هیات علمی گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.2022/hsmsp.26.4.2
چکیده

عوامل محیطی و اقلیمی در شکل‏گیری جوامع باستانی می‏توانند نقش‎آفرین باشند. دورۀ گودین III یا عصر مفرغ جدید (1400-2600 ق.م) درواقع مهم‌ترین مرحلۀ دورۀ مفرغ در غرب ایران است که نقش اساسی در شکل‏گیری ساختار فرهنگی و شهرنشینی غرب کشور داشته است. هدف اساسی این تحقیق آشکارسازی توزیع فضایی سایت‌های باستانی دورۀ گودین III در ارتباط با شرایط اقلیمی و جغرافیای طبیعی دشت سیلاخور استان لرستان است. نتایج حاصل از تحلیل خودهم‌بستگی فضایی بیانگر آن بود که توزیع فضایی سایت‏های باستانی دورۀ گودین III از الگوی خوشه‌ای خطی پیروی کرده و دو فاکتور اقلیمی بارش و پوشش گیاهی مهم‌ترین المان‏های محیطی شکل‌دهندۀ این ساختار خوشه‏ای بوده‏اند. توزیع فراوانی سایت‏های باستانی دورۀ گودین III هم‌بستگی فضایی برابر 75/0 با پوشش گیاهی در دشت سیلاخور نشان داد بیش از 75 درصد از سایت‏های مورد بررسی در طبقۀ بیشینۀ بارش قرار گرفته‏اند. نتایج بیانگر آن بود که 90 درصد از سایت‏های مورد بررسی در فاصلۀ کم‌تر از یک کیلومتر از رودخانه‏های دائمی به‌ویژه رودخانۀ سیلاخور قرار گرفته‏اند. بارش، پوشش گیاهی و منابع آب سطحی، الگوی توزیع فضایی خوشه‏ای خطی سایت‏های باستانی دورۀ گودین III را در پایین‏ترین تراز ارتفاعی ایجاد کرده است. نتایج نشان داد که پایین‏ترین طبقۀ ارتفاعی سطح دشت سیلاخور بستر اصلی را برای ایجاد محوطه‎های باستانی دورۀ گودین III فراهم کرده است، که به نوعی عدم وجود تهدید عمده از طرف دشمن خارجی را نیز به ذهن القا می‎کند.