فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

جوامع ماکروبنتوز­ها معمولاً در واکنش به تغییرات شرایط غیر زیستی و دخالت انسانی تغییر می ­یابد. هدف از این مطالعه بررسی دینامیک ساختار جامعه ماکروبنتوز و ارزیابی بیولوژیکی کیفیت آب در رودخانه ساری­سو بود. بدین منظور بین سال­های 1395 تا 1396 نمونه­ها به­صورت فصلی از 4 ایستگاه (محدوده چشمه، کشاورزی، روستایی و شهری) با استفاده نمونه ­بردار سوربر جمع ­آوری شد. در مجموع 1061 گونه از 8 راسته و 18 خانواده از جمله یکروزه ­ها (46%)، دوبالان (40%)، کرم کم­ تار (7%)، سنجاقک­ ها (4%) و بال­ موداران (3%) شناسایی شدند. تفاوت مکانی و زمانی در فراوانی و تنوع زیستی ماکروبنتوزها وجود داشت. ایستگاه­های 2 (42%) و 1 (36%) بیشترین میزان تراکم ماکروبنتوزها را داشت، ایستگاه 4 در محدوده شهری (6%) کمترین بود. مقیاس MDS و نمودار خوشه بندی درشت بی‌مهرگان کفزی بدلیل فراوانی راسته یکروزه­ ها و دوبالان در ایستگاه ­های ۲، ۳ و ۴ از تمام فصول سال، 4 گروه مجزا از یکدیگر را نشان دادند. نتایج نشان داد که بیشترین میزان شاخص تنوع گونه ­ای شانون 1/66، غنای گونه­ای مارگالف 1/64 در ایستگاه 2 و 3 در همه فصول سال اندازه­رگیری شد. تجزیه و تحلیل یک طرفه واریانس نشان داد که دمای آب، پی­اچ و آمونیاک بین فصول تفاوت معنی­رداری داشت (0/05>P). بیشترین و کمترین مقدار شاخص هیلسنهوف به­ ترتیب در فصل بهار (75/6) و پاییز (25/6) به­دست آمد. همبستگی معنی داری بین شاخص ­های زیستی و برخی از پارامترهای آب وجود داشت. تخلیه زباله، زه‌اب­های کشاورزی، فضولات حیوانی از علل اصلی کاهش کیفیت آب رودخانه در ایستگاه­ های مورد مطالعه بود، بنابراین بر اساس شاخص ­های زیستی کیفیت آب رودخانه ساری­سو در مناطق بالادست در ناحیه بدون آلودگی (الیگو ساپروبی) و در مناطق پایین­دست در ناحیه با آلودگی زیاد (پلی ساپروبی) قرار داشت.