دیدگاه‌های جوانان دربارة عدالت در فضای مجازی فارسی‌زبان (سنخ‌ها، استراتژی‌ها و پیامدها)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه شناسی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

2 استادجامعه شناسی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

3 دانشیار برنامه ریزی رفاه اجتماعی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

4 دانشیار جامعه شناسی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

doi
10.22054/qjss.2022.62618.2428
چکیده

هدف ما در این پژوهش شناخت سنخ‌ها، استراتژی‌ها و پیامدهای برساخت عدالت است. بیشترین تعاریف عدالت توسط جوانان و در فضای مجازی ایرانی صورت می‌گیرد. ازاین‌رو روش اصلی قوم‌نگاری مجازی است و داده‌ها به‌وسیلة خوانش نشانه‌شناسی و تحلیل مضمونی تحلیل شدند. سنخ‌ها شامل عدالت عاملانه/منتقدانه، مسئولانه، اتوپیایی، فردگرایانه و ملی/فراملی هستند. عدالت توزیعی، رویه‌ای و مراوده‌ای بیشترین بازنمایی رادارند. عدالت معرفتی گرچه به‌صورت مستقیم بیان نمی‌شود اما در بیشتر تعاریف به چشم می‌خورد. میان برخی ابعاد تعریف اسلامی عدالت با تعاریف مارکسیستی و حقوق بشری و لیبرالیستی از عدالت شباهت‌هایی مشاهده می‌شود، گرچه تعریف اخیر به‌طور هم‌زمان بر فردگرایی نیز تأکید دارد. استراتژی‌هایی همچون تجمیع تعاریف عدالت، شمایل‌سازی، نقش قدرت با انواع گفتمان‌ها و مقاومت در برابر آن در فضای مجازی وجود دارد که منجر به تعاریف نخبه‌گرایانه از عدالت، عاملیت مجازی کاربران به‌خاطر نبود امکان مستقیم برای چانه‌زنی باقدرت، دیگری‌سازی‌های دوگانه، مقاومت در برابر دیگری‌سازی‌ها و رواج عواطف منفی شده است. خلأ فضا برای گفتگو میان جوانان با یکدیگر و نیز قدرتمندان پیرامون عدالت احساس می‌شود.