فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کشیشی مسیحی به نام یوحنّا بن القسّ یوسف بن شمعون الیعقوبی المیافارقینی معروف به شمس‌المعانی دو بار به‌صورت مستقل اناجیل اربعه را به فارسی ترجمه کرده که یک رونویس از هرکدام موجود است. مطالعۀ این دو نسخه، مقایسۀ آن با چند ترجمۀ کهن از اناجیل و دیاتسّارون فارسی و جست‌وجو در منابع دیگر نشان می‌دهد که ترجمه‌های یوحنّا بن یوسف با ترجمۀ دیاتسّارون فارسی اشتراکات محتوایی و زبانی به‌ویژه لغوی بسیاری دارد و شواهد برخی واژه‌ها منحصر به این سه ترجمه است. افزون‌بر این مشابهت‌ها، به‌سبب اشتراک مقدّمۀ یکی از این ترجمه‌ها با مقدّمۀ دیاتسّارون این فرضیه مطرح می‌شود که ارتباطی بین این سه متن هست و یوحنّا بن یوسف احتمالاً همان مترجم ناشناختۀ دیاتسّارون فارسی است که در پژوهش‌های پیشین تنها گمان‌هایی دربارۀ او مطرح شده بود. همچنین براساس قراین موجود، ترجمه‌ها در زمانی نزدیک به هم انجام گرفته و مترجم اناجیل و نیز مترجم دیاتسّارون مدّتی در تبریز حضور داشته‌اند، بنابراین احتمال یکی بودن آن‌ها وجود دارد و این فرضیه را تا زمانی‌که منابعی در آینده آن را تأیید یا رد کند نمی‌توان نادیده گرفت.