ادغام منطقه‌ای در آسیا: مطالعه تحلیلی تطبیقی اکو و آ.سه.آن

نویسندگان

1 استاد منطقه‌گرایی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران

2 استادیار گروه منطقه‌گرایی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران

doi
چکیده

از زمان جنگ جهانی دوم، مسئله ادغام منطقه‌ای توجه نظریه‌پردازان روابط بین‌الملل را جلب کرده است. سازمان همکاری اقتصادی (اکو) در ژوییه ۱۹۶۴ تحت عنوان همکاری عمران منطقه‌ای (آر.سی. دی) تأسیس شد. این سازمان در سال ۱۹۸۰ متعاقب انقلاب اسلامی در ایران منحل شد. اما در ۱۹۸۵ تمامی کشورهای عضو تصمیم گرفتند تا همکاری خود را تحت عنوان اکو دوباره آغاز کنند. بعدها، فروپاشی اتحاد شوروی راه را برای توسعه اکو تا ده کشور عضو باز کرد. در نخستین سال‌های تشکیل سازمان همکاری عمران منطقه‌ای، انجمن ملل آسیای جنوب شرقی (آ.سه.آن)که امروزه به عنوان سازمان ادغام منطقه‌ای موفق شناخته شده است در سال ۱۹۶۷ تأسیس شد. پرسش اساسی که این مقاله مطرح می‌کند این است که با توجه به اینکه سازمان همکاری عمران منطقه‌ای (بعدتر اکو) و آ.سه.آن در شرایط نسبتاً مشابهی تشکیل شدند، چرا اکو همچنان در مراحل اولیه ادغام قرار دارد در حالی که آ.سه.آن الگوی موفقی از ادغام در آسیا را ایفا کرده است؟ فرضیه اصلی این مقاله این است که اگر چه تشکیل این دو نهاد بر «منطق پیامدها» مبتنی است، آ.سه.آن به ادغام عمیق و هویت مشترک از طریق تأکید بر «منطق اقتضا» دست یافته است، حال آنکه اکو در ایجاد هویت مشترک میان کشورهای عضو خود ناموفق بوده است.