فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هرچند هیئت‌های مذهبی در جامعه سنتی ایران دارای کارکردهای دینی و اجتماعی مشخص و تثبیت‌شده‌ای بودند، اما با تحولات گسترده در جامعه ایران و مدرن شدن روزافزون آن، نسبت این هیئت‌ها با ویژگی‌های جامعه جدید «مسئله‌دار» شده است. بدان معنا که هرچند از یکسو، همه هیئت‌های مذهبی به‌عنوان «نهادهای واسطی» که فرصت تعامل و تشریک مساعی مردم را فراهم می‌کنند، نقش مؤثری در تقویت ویژگی‌های جامعه مدنی دارند، اما از سوی دیگر، به جهت ترویج ویژگی‌های متناسب با جامعه مدنی، همة هیئت‌های مذهبی به یک شیوه عمل نمی‌کنند. در این تحقیق سه «گونه آرمانی» هیئت مذهبی یعنی گونة هویت‌اندیش، گونة بازاندیش و گونة مکتب‌اندیش از هم تفکیک و نسبت آن‌ها با برخی مؤلفه‌های جامعه مدنی بررسی شد. گونه بازاندیش با اهتمام ورزیدن به «تربیت مدنی» افراد جامعه و انتشار پیام‌های مدنی، در راستای تقویت جامعه مدنی حرکت می‌کند. گونه هویت‌اندیش با محوریت بخشیدن به تقویت «هویت شیعی»، بیشتر به‌سوی آفرینش «جامعه‌ای سنت‌گرا» حرکت می‌کند و گونه مکتب‌اندیش با محوریت دادن به تقویت «تشکیلات جهادی»، در پی آرمان «جامعه ولایی» است.