ژرف‌نگری کیفی چالش‌های معیشت پایدار مناطق روستایی با استفاده از نرم‌افزار ATLAS-ti (مورد مطالعه: روستاهای شمالی شهرستان اندر، استان غزنی در کشور افغانستان)

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد توسعه روستایی، دانشگاه شهرکرد، چهارمحال و بختیاری، ایران

2 استادیار گروه توسعه روستایی، دانشگاه شهرکرد، چهارمحال و بختیاری، ایران

doi
چکیده

اهمیت توجه به پایداری معیشت روستاییان که یکی از ارکان دستیابی به توسعۀ پایدار روستایی است، ضروری به‌نظر می‌رسد. ازآنجایی‌که اقتصاد سکونتگاه‌های روستاهای شمالی شهرستان اندر بر کشاورزی استوار است و چنین ساختار اقتصادی نیز در برابر عوامل مختلف آسیب‌پذیر است، توجه به پایداری معیشت روستاهای مورد مطالعه ضروری می‌نماید. تحقیق حاضر در گروه تحقیقات کیفی قرار می‌گیرد. در این پژوهش کیفی از نمونه‌گیری مبتنی بر هدف پژوهش یا «نمونه‌گیری هدفمند» استفاده شده و برای گردآوری داده‌ها از تکنیک مصاحبۀ عمیق نیمه‌ساختاریافته استفاده شده و برای تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار اطلس تی‌آی8.4) ATLAS-ti) بهره گرفته شده است. مراحل انجام کدگذاری تا دستیابی به مدل تحقیق در سه مرحله انجام گرفت. مرحلۀ اول کدگذاری متن مصاحبه‌ها، تصاویر، فایل‌های صوتی و ویدیویی، مرحلۀ دوم طبقه‌بندی مفاهیم و دستیابی به مقوله‌های اصلی و فرعی و مرحلۀ سوم ترسیم روابط معنایی میان کدها و مقوله‌ها و دستیابی به شبکۀ مفهومی تحقیق است. در این پژوهش، فرایند تحلیل محتوای کیفی هدایت‌شده برای تعیین عوامل تأثیرگذار بر معیشت پایدار در مناطق شمالی شهرستان اندر، استان غزنی استفاده شد و نخست 60 کد اولیه استخراج شد. با بازبینی متعدد و ادغام کدها بر اساس تشابه در طی چندین مرحله، 11 مقولۀ اصلی و 19 مقولۀ فرعی استخراج گردید. نتایج تحقیق نشان داد که اقتصاد روستاهای مورد مطالعه با وجود موانع اثرگذار بر معیشت پایدار، بر کشاورزی سنتی استوار است و چنین ساختار اقتصادی در برابر عوامل مختلف آسیب‌پذیر است. باتوجه‌به نتایج تحقیق فعالیت‌های کشاورزی تعیین‌کنندۀ حیات اقتصادی روستاهای مورد مطالعه است که بخش کشاورزی به‌تنهایی قادر به تأمین معیشت خانوارها نیست. بنابراین در ضمن تقویت و مدرن‌سازی بخش کشاورزی باید اقتصاد کنونی این روستاها متحول شود. به این منظور، راهبرد تنوع‌سازی معیشت راهکار مناسبی برای غلبه بر اوضاع نامساعد زندگی در این روستاها شمرده می‌شود.